Onduidelijkheid over lot Nederlandse jihadi’s

Tegenstrijdige berichten over fatale ruzie tussen Syriëgangers en IS-top.

De organisatie Raqqa is Being Slaughtered Silently (RBSS), seculiere activisten uit Raqqa die vanuit Turkije actie voeren tegen IS, meldde gisteren dat de terreurbeweging vrijdag acht Nederlandse jihadisten geëxecuteerd zou hebben in Raqqa, de Syrische hoofdstad van het kalifaat. 75 andere Nederlanders zouden zijn gearresteerd.

Het bericht is vanochtend tegengesproken door het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR). Deze in Londen gevestigde monitoringsorganisatie zegt zich te baseren op ‘betrouwbare’ bronnen in Syrië.

Het is moeilijk om juiste informatie te krijgen uit IS-gebied. Er zijn geen onafhankelijke bronnen of journalisten. Zowel RBSS als SOHR wordt doorgaans in westerse media aangehaald en als tamelijk betrouwbaar bestempeld. RBSS heeft correspondenten in IS-gebied. Ook SOHR werkt met bronnen ‘van binnenuit IS’.

Volgens SOHR gaat het om valse geruchten die door IS in omloop zouden zijn gebracht. Maar IS zelf heeft voor zover bekend officieel niets meegedeeld over de gebeurtenissen. Antiterreurdienst NCTV liet maandagavond weten het bericht niet te kunnen bevestigen. Inlichtingendienst AIVD wilde niet reageren.

De Nederlanders vormen een aanzienlijke groep in IS-gebied in Syrië. Volgens cijfers van de AIVD zijn sinds begin 2012 meer dan tweehonderd Nederlanders afgereisd naar Syrië en Irak. Daarvan zijn er een veertigtal teruggekeerd, en ongeveer een even grote groep zou gedood zijn. Maar volgens SOHR zijn er niet zoveel Nederlanders in dit gebied als RBSS suggereert.

De executie en arrestaties zijn volgens RBSS het gevolg van een dispuut dat een maand geleden begon. De Nederlanders hadden hun basis in Nadi Al-Furousiya, wat manege betekent. De groep zou gaandeweg geïsoleerd zijn geraakt. Ze volgden nog wel de regels van IS maar ze leefden op gespannen voet met de Irakezen binnen IS.

Volgens RBSS escaleerde de situatie een maand geleden toen een IS-patrouille naar het Nederlandse kamp trok en een heel jonge strijder arresteerde. Hij zou hebben willen ontsnappen en anderen hebben aangezet hem te volgen.

RBSS identificeert de patrouille als ‘de elektriciteitscentrale’. Dat zou de nieuwe basis zijn van de veiligheidsdienst van IS. Satellietgegevens laten zien dat er vlak naast de ‘Nederlandse’ manege een elektriciteitscentrale ligt.

Volgens RBSS keerde de patrouille de volgende dag terug. Ze arresteerden nog twee Nederlanders. Een van hen zou daarna tijdens een verhoor doodgeslagen zijn. „Toen het nieuws het Nederlandse kamp bereikte trokken zij onmiddellijk naar het kantoor waar het verhoor had plaatsgevonden. Dat kantoor staat onder controle van de Irakezen. Er brak een vuurgevecht uit”, schrijft RBSS.

„De Nederlanders stonden lijnrecht tegenover het leiderschap van IS, in het bijzonder bevelhebber Ahmed al-Iraqi. De Nederlanders beschuldigden het leiderschap ervan dat de Iraakse leiders de kant kiezen van de Iraakse IS-strijders tegen de Europese IS-strijders.”

Vijandiggezinde partij

Radicale moslims in Nederland twitterden gisteravond dat zij actiegroep RBSS zien als een „vijandiggezinde partij” die vaker onware geruchten verspreidt. Veel jihadi’s zullen dit afdoen als westerse propaganda. Dit kan veranderen wanneer zij vanuit hun eigen netwerk horen dat Nederlanders zijn geëxecuteerd.

Dit kan een schokeffect teweeg brengen, zegt onderzoeker Jelle van Buuren van het Haagse Centrum voor Terrorisme en Contraterrorisme. „Het maakt IS steeds minder aantrekkelijk. Eerst had IS het imago van onoverwinnelijkheid dankzij beelden van hun oprukkende leger. Maar nu regent het bommen, zijn ze in het defensief en komen er ook nog verhalen bij van executies van eigen strijders.”