Hollywood racistisch? ‘You're damn right!’

Chris Rock maakte subtiele en harde grappen over de witte Oscars.

Brie Larson als Ma met zoontje (Jacob Tremblay) inRoom.

In zijn openingsmonoloog vroeg presentator Chris Rock zich af waarom er dit jaar zo veel opwinding was over de ‘blanke’ Oscars. Waarom demonstreerde niemand in de jaren zestig, toen er evenmin zwarte acteurs werden genomineerd?

Gestoken in een crèmekleurig smokingjasje legde Rock het uit: „Omdat we destijds échte problemen hadden om tegen te protesteren. We hadden het te druk met gelyncht en verkracht worden om ons druk te maken over wie beste cameraman werd. Als je grootmoeder aan een boom bungelt, is het vrij lastig om je druk te maken over beste buitenlandse korte documentaire.”

Met een ontspannen, scherpe monoloog zette Rock zondagavond de toon voor de 88ste Oscars. Sommige rappers en acteurs hadden vooraf gesuggereerd dat Rock de ceremonie moest boycotten. „Alleen werklozen zeggen zoiets”, zei hij grinnikend.

Hollywood is niet divers te noemen, maar het gala in Los Angeles was dat wel. De referenties aan de ‘OscarsSoWhite’-opwinding waren nauwelijks te tellen. Op deze feestelijke avond leek de filmwereld collectief boete te willen doen voor het gebrek aan diversiteit.

Al in het openingsfilmpje doken opvallend veel niet-blanken op. Will Smith (geen nominatie voor Concussion), Michael B. Jordan (idem, Creed) en Lupita Nyong’o (in 2014 winnares) kwamen voorbij. Waarop Rock zei: „Wauw, ik telde zeker vijftien zwarte acteurs in die montage.” Vervolgens toonde hij zich opgelucht over het feit dat de presentator niet wordt genomineerd zoals de acteurs: „Dan zou ik deze job niet hebben gekregen.”

Gekleurde goedmaakgasten

Dat iedere belangrijke prijswinnaar blank was, moest worden goedgemaakt met gekleurde gasten. Komiek Kevin Hart vroeg aandacht voor het werk van niet-blanke acteurs. Actrice Kerry Washington zei de boycot van Spike Lee en Will Smith te respecteren, maar was zelf een enthousiaste gast. „Mijn stem wordt pas gehoord als ik aan tafel zit.”

Oscar-winnaar Whoopi Goldberg dook op in een parodie van Joy met Jennifer Lawrence. „Een mager blank meisje vindt de dweil uit en krijgt een film”, foeterde Goldberg over de film. „Een zwarte vrouw moet het medicijn tegen kanker uitvinden en krijgt misschien een tv-film.”

Ook andere minderheden kregen aandacht. Leonardo DiCaprio verhief zijn stem voor inheemse volkeren. Zanger Sam Smith nam het op voor homorechten. Lady Gaga verscheen met slachtoffers van seksueel geweld tijdens een muzikaal optreden dat het publiek tot tranen bewoog.

Rock kwam ter zake, maar zette eerst Will Smith en zijn vrouw voor gek. Jada Pinkett Smith is voornamelijk tv-actrice, toch voerde zij de – mislukte – boycot aan. Rock vergeleek dit met een denkbeeldige boycot van hem tegen de onderbroek van popzangeres Rihanna: „Je bent niet uitgenodigd!”

Daarna vertelde hij over een ontmoeting met president Obama op een Hollywoodfeestje. „Mister president, zeg ik, ziet u al die schrijvers en producenten? Zij huren geen zwarte mensen in. En dat zijn de áárdigste blanke mensen.” De genomineerden lachten zenuwachtig. Rock: „Is Hollywood racistisch? You’re damn right. Maar het is ’t soort racisme waar je aan gewend bent.” Het bleef stil in de zaal. „We willen dat zwarte acteurs mogelijkheden krijgen. Leo krijg elke dag een geweldige rol aangeboden”, klaagde Rock, vlak voordat Leonardo DiCaprio de acteursprijs won.

De presentator gooide er nog een grap tegenaan: „Het in memoriam-filmpje gaat dit jaar over zwarte mensen die door de politie werden doodgeschoten op weg naar de bioscoop.” Maar zijn slotwoord was een steunbetuiging aan de beweging tegen politiegeweld: „Black lives matter.”