Column

Het escaleert onder onze ogen

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.

De recente oogst. Donderdag ontvangen zeker twintig moskeeën dreigbrieven met hakenkruizen: „BINNENKORT HOOG BEZOEK!! VARKENS.” Zaterdag ontploft een molotovcocktail bij een moskee in Enschede, waar kinderen aanwezig zijn. Een 33-jarige man wordt aangehouden. Ik zie juichende reacties op de Facebookpagina ‘PVV Aanhangers’ (niet aan de PVV gelieerd). „Jammer dat het niet is afgebrand.” „HELD!! Lintje voor die man.”

Ik kan het hierbij laten, en vaststellen dat de afkeer van de islam agressiever en gewelddadiger wordt. 

Ik kan ook een andere oogst presenteren. Afgelopen donderdag dm’t een Friese D66-jongere Wilders: „Ik schiet een kogel door je kut kop.” Vorige week vrijdag wenst een rapper Wilders een „nekschot” toe. Zondag zegt hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen dat Wilders „appelleert aan het fascistische discours” en dat „we tegen hem in opstand moeten komen”.

Ik kan het ook hierbij laten, en vaststellen dat de afkeer van Wilders agressiever en gewelddadiger wordt.

Het echte probleem is dat steeds minder mensen beide werkelijkheden leren kennen. (Sociale) media denken te weten wat hun online gebruikers waarderen, en het gevolg is dat zij ervoor zorgen dat de meeste lezers één deel van deze werkelijkheid zien. Vooral de algoritmen van Facebook zijn berucht.

Nogal onheilspellend. We denken steeds meer te weten. We komen steeds meer van steeds minder te weten. Dus terwijl het maatschappelijk klimaat overduidelijk van weerskanten escaleert, houden sociale media ons in de waan dat één groep schuld heeft: niet wij.

De vraag is of politici nog iets kunnen doen om fatale escalatie te voorkomen. Feitelijk blijven helpt. Ik heb genoeg PVV-documenten gezien om te weten dat Wilders niets met geweld heeft: elke gelijkenis met fascisme gaat mank. En: de man wordt al ruim tien jaar beveiligd. Aan de andere kant: uitdelen zonder incasseringsvermogen helpt ook niet. Gepiep over discriminatie of demoniseren is te vaak een kinderlijk trucje. Hij begon! Nee hij!

Misschien moet iemand eens de vraag opwerpen wat het voortdurende ‘benoemen’ eigenlijk oplevert. Vooral de combinatie met de algoritmen van sociale media betekent dat ‘benoemen’ doorgaans neerkomt op zelfgenoegzaam afgeven. In feite is veel politiek ook zo geworden: anderen de ogen uitsteken vanuit onaantastbaarheid.

De escalatie komt niet uit de lucht vallen.