Een gedreven en eigenzinnig koordirigent

Winfried Maczewski(1941-2016)

Koordirigent Winfried Maczewski was een drijvende kracht bij de Nederlandse Opera in Amsterdam.

Dirigent Winfried Maczewski Foto Co Broerse

De befaamde koordirigent Winfried Maczewski, die een grote carrière maakte bij belangrijke Europese operahuizen, waaronder de Nederlandse Opera in Amsterdam, is zondag op 75-jarige leeftijd in Amsterdam overleden. Hij leed sinds een jaar aan kanker. Zijn vrouw Sophie Maczewski (72), zangeres en actrice, overleed dezelfde dag, zij wilde haar man niet overleven.

Winfried Maczewski, die tot Nederlander was genaturaliseerd, werd in 1941 geboren in het Poolse Kalisz. Hij studeerde kunstgeschiedenis, theologie, kerkmuziek, compositie en nieuwe muziek in Duitsland. Hij werkte als koordirigent bij de opera’s van Hamburg, Düsseldorf en Wuppertal, waar hij samenwerkte met choreografe Pina Bausch. Van 1988 tot 2006 was hij koordirigent van de Nederlandse Opera. Van 1989 tot 2003 leidde hij het Amsterdamse Toonkunstkoor, waarmee hij onder andere de Matthäus Passion in het Concertgebouw uitvoerde – genuanceerd, eerder verhalend dan theatraal.

Een vleiend aanbod om in Wenen koordirigent te worden wees Maczewski af. In 1997 was hij de oprichter van het European Festival Chorus, waarmee hij optrad in Salzburg, Berlijn en Tokio. Van 1997 tot 1999 was hij de Chordirektor van de Salzburger Festspiele. Hij werkte ook als koordirigent bij de Opéra National de Paris en hij was muzikaal leider van de Opera Studio Nederland.

Winfried Maczewski was een meer dan voortreffelijk koordirigent, gedreven en eigenzinnig in de samenwerking met regisseur en dirigent. Hij speelde een hoofdrol in het artistieke team van Pierre Audi bij het bereiken van het hoge muzikale en scènische niveau van de Nederlandse Opera. Hij kreeg het vocale niveau van het Operakoor omhoog in de moeilijkste stukken. Maar hij liet zijn zangers ook overtuigend functioneren als flexibele acteurs in de veeleisendste ensceneringen van werk van Berlioz, Verdi en Wagner.

Zijn gloriemoment was Moses und Aron van Arnold Schönberg (1995), dat hij jaren eerder vanwege de grote moeilijkheidsgraad sterk had afgeraden om er vervolgens met grote kracht naar toe te werken. De productie van De Nederlandse Opera, waarin het koor een beslissend aandeel had, was buitengewoon prestigieus. De regie was van Peter Stein, de decors van Karl Ernst Herrmann, het Koninklijk Concertgebouworkest werd geleid door Pierre Boulez. De internationaal uitbundig geprezen voorstelling werd in 1996 herhaald in Salzburg.

Maczewski zei ooit dat hij soms moeite had zijn emoties te bedwingen, maar dat het niet professioneel is om ontroerd te worden door muziek die je zelf uitvoert. Daarom weigerde hij het dirigeren van de musical Anatevka en de opera Madama Butterfly.