Een aanslag of kanker. Kies maar

Ben je banger voor een terroristische aanslag dan voor kanker? Zo bekvechten de FBI en Apple over het ontgrendelen van de iPhone van de man die veertien mensen in San Bernardino vermoordde

De FBI dwingt Apple via de rechter software te bouwen om de inlogcode van de iPhone te kunnen kraken – anders wist de telefoon zichzelf na tien verkeerde pogingen. Apple weigert: zulke software kan misbruikt worden door veiligheidsdiensten of criminelen. 

De FBI presenteert het als een eenmalig uniek ‘verzoek’. Apple zegt dat de FBI het onderzoek verprutst heeft. Als het bedrijf deze software bouwt, is het hek van de dam. Iedere fabrikant kan dan gedwongen worden hun eigen beveiliging te omzeilen.

Dit conflict gaat niet over technologie. Het gaat over angst. Zijn we banger voor terroristen die onder de radar opereren, of zijn we banger voor overheidsdiensten die ongehinderd met ons meekijken? Apple verwijt de FBI deze zaak expres gekozen te hebben voor een rechtszaak, omdat de angst voor een terroristische aanslag inhakt op de publieke opinie, zeker in de VS. Apple voelt de druk: de nabestaanden van de slachtoffers hebben recht op het najagen van elke denkbare aanwijzing. Ook al is niet zeker of er bruikbare gegevens op de telefoon staan.

Framing is de Engelse term; je kunt het vertalen met ‘in context plaatsen’. Door in te spelen op makkelijk te visualiseren angsten zijn we geneigd het daadwerkelijke gevaar te overschatten. Terroristische aanslagen scoren, door de overdadige media-aandacht, hoog op de emotionele ladder. De koude, statistische kans om door een aanslag te overlijden is nihil, ons gevoel zegt iets anders.

Apple-topman Tim Cook publiceerde een stevige brief om te waarschuwen voor een ‘achterdeurtje’ in de iPhone. Niet stevig genoeg, want een meerderheid van de Amerikanen is het eens met de FBI. Vervolgens zocht en vond Cook een nieuwe term. In een interview met tv-zender ABC noemde hij het „softwarematige kanker”, die uiteindelijk al onze apparaten aantast. De framing: ‘disproportionele maatregel’ en ‘precedentwerking’ zijn weinig tastbare begrippen, voortwoekerende kanker des te meer.

Nu even zonder doodsangsten. Opsporingsdiensten klagen over de verbeterde versleuteling en inlogprocedures op telefoons die het speurwerk bemoeilijken. Maar ze hebben wel wettelijke mogelijkheden om data te achterhalen. We laten in het digitale tijdperk meer sporen achter dan ooit en dat zou speurwerk juist makkelijker moeten maken. Want digitale sporen zijn meestal onuitwisbaar. Tenzij je tien keer de verkeerde code invoert.