China sluit ‘zombie-bedrijven’: acht miljoen banen weg

Door sanering van bedrijven die verlies maken wil China de economie revitaliseren. Maar ontslag kan leiden tot onrust.

Foto Reuters / Kim Kyung-Hoon

China bereidt een grootschalige sanering van verlieslijdende mijnen, staalbedrijven, scheepswerven en cementfabrieken voor waardoor rond de acht miljoen overheidsbanen verloren gaan. Alleen al in de steenkoolsector, de grootste ter wereld, vallen 1,8 miljoen ontslagen.

Sluiting van honderden zogeheten „zombie-fabrieken” is onderdeel van de plannen van de Chinese autoriteiten om de tweede economie van de wereld een nieuwe dynamiek te geven. „Deze bedrijven moeten onder het mes”, zei de Chinese premier Li Keqiang onlangs. Herstructurering van doorgaans slecht geleide, inefficiënte Chinese staatsbedrijven is een prioriteit van de autoriteiten nu de economie sneller afzwakt dan verwacht. Ook de G-20-ministers van Financiën stelden tijdens hun laatste bijeenkomst in Shanghai vast sanering van de Chinese staatsbedrijven noodzakelijk is voor de groei van de wereldeconomie.

Druppelsgewijs wordt nu de Chinese publieke opinie voorbereid op massaontslagen die qua omvang herinneringen oproepen aan de laatste grote reorganisatie van staatsbedrijven tussen 1998 en 2003. Toen gingen 28 miljoen banen verloren. De cijfers over het komend aantal ontslagen stijgen per dag en variëren per sector. Of het bij de vandaag door Reuters gemelde 6 tot 8 miljoen blijft is daarom de vraag.

Verlies op beurs

Het Chinese Nationale Volkscongres, het parlement van de Communistische Partij van China dat vanaf donderdag bijeen is in Beijing, krijgt nadere details te horen over de per regio verschillende plannen. De zwaarste klappen vallen zeker in centraal en noordoostelijk China waar de traditionele industrieën (staal, steenkool, cement, chemie, scheepsbouw, papier, glas en raffinaderijen) zijn gevestigd. In deze sectoren vormen overcapaciteit, ingezakte prijzen en vraag de grootste structurele problemen. Maar ook in de industriegebieden langs de Yangtze (ten westen van Shanghai) en de Parelrivier zullen tienduizenden in de maakindustrie hun werk verliezen.

Tal van fabrieken worden nu nog kunstmatig opengehouden door lokale autoriteiten die bevreesd zijn voor sociale onrust als zij bedrijven toestemming geven de poorten te sluiten. Het openhouden van verlieslijdende fabrieken is voor de staatsbanken een kostbare zaak. In welk tempo de autoriteiten willen dat zombiebedrijven gesloten worden is overigens nog niet duidelijk.

De Chinese maakindustrie kreeg in januari minder orders binnen dan verwacht. De twee belangrijkste stemmingsindicatoren zakten naar respectievelijk naar 49 en 48 punten. Alle scores onder de 50 duiden op krimp, bedrijfssluitingen en ontslagen.