Is House of Cards 'de slechtste serie over Amerikaanse politiek - ooit'?

Het verschil tussen fictie en werkelijkheid is deze weken totaal zoek in Washington. Frank Underwood doet volop mee aan de strijd om het Witte Huis. Washington haat hem, maar zal toch kijken naar het nieuwe seizoen.

Fans van House of Cards bij het fictieve campagnebureau van president Frank Underwood in Greenville (South Carolina), niet toevallig de plaats waar Republikeinen die week een echt verkiezingsdebat hielden. foto Carlo Allegri / REUTERS

In de stad waar politiek en theater altijd al nauw met elkaar verbonden zijn, is het verschil tussen fictie en werkelijkheid deze weken helemaal zoek. De kans op een reality tv-ster in het Witte Huis neemt met de dag toe – Donald Trump is aardig onderweg. En het aanstaande vierde seizoen van de succesvolle Netflix-serie House of Cards maakt de verwarring over fictie en werkelijkheid alleen maar nog groter.

Breng wat tijd door in Washington, en je ziet president Frank Underwood overal. Hij staart je aan op billboards in de lokale metrostations: Underwood 2016. Een duwtje in de juiste richting. Dat is een nogal macabere slogan, voor wie weet wat er in het begin van het tweede seizoen gebeurde met journalist Zoe Barnes. De perrons van Washington zijn smal en overbevolkt, wat de billboards nog wat extra griezelig maakt.

Een portret van president Underwood is ook tijdelijk te bezichtigen in de National Portrait Gallery in Washington, waar portretten van de echte presidenten hangen. „Zo kan ik de rest van het land er nog beter van overtuigen dat ík de president ben”, zei Underwood, gespeeld door acteur Kevin Spacey, bij de onthulling.

En wie ’s avonds naar de tv-debatten van de Republikeinse presidentskandidaten kijkt, krijgt in de reclameblokken ‘speciale aankondigingen’ van president Underwood te zien. Ze zijn zo goed gemaakt dat het soms echter lijkt dan het theatrale verkiezingsspektakel van Donald Trump, Ted Cruz en Marco Rubio.

Amerika is al vanaf het eerste seizoen dol op de intens verdorven Underwood en zijn vrouw Claire. De eerste drie seizoenen werden door twee tot vijf miljoen Amerikanen bekeken – een hoog aantal voor een serie die alleen op Netflix te bekijken is. Maar Washington, waar de serie zich afspeelt, heeft een ambivalente houding ten opzichte van House of Cards. Politiek commentator Chris Cillizza van The Washington Post stopte na drie afleveringen met kijken, en schreef het stuk ‘Waarom ik House of Cards haat’. Hoogleraar politicologie Seth Masket noemt het „de slechtste serie over Amerikaanse politiek – ooit”. Dit hoor ik ook altijd als ik met Washingtonians over House of Cards praat. Leuk hoor, knap geacteerd. Maar goed? Nee.

Het probleem van Washington met House of Cards is precies de verklaring van het succes buiten de hoofdstad. De serie bevestigt een al bestaand idee in de Amerikaanse samenleving over hoe politiek werkt. Washington wordt alom gezien als een corrupt bolwerk van machiavellisme. Het is een plek vol cynisme, broedermoord en eigenbelang. Het Congres, de volksvertegenwoordiging, is een van de meest gehate instituten in de Verenigde Staten. Het Congres heeft een populariteit van rond de 10 procent. Dat is lager, peilde onderzoeksbureau PPP, dan de populariteit van de Belastingdienst, files, kakkerlakken en zombies.

Twee mythes zijn dominant in de Amerikaanse perceptie van politici. Je hoort ze allebei als je de hoofdstad verlaat. Het zijn óf corrupte machtswellustelingen, die geen middel onbenut laten om hun doel te bereiken, óf het zijn amateurs, die niets gedaan krijgen. Ze kunnen niet allebei waar zijn, maar voor beide scholen bestaat een dramaserie. Terwijl aanhangers van de eerste school naar House of Cards kijken, kiezen de aanhangers van de tweede school voor de eveneens populaire HBO-serie Veep. Die gaat over de volstrekt incompetente vicepresident Selina Meyer, die zich zonder enig benul door Washington bluft. De ideeën achter de series spreken elkaar tegen. Maar de karikatuur die ze van Washington maken, maakt ze beide populair.

Washington Confidential

House of Cards is gebaseerd op de gelijknamige Britse BBC-serie uit 1990. Maar het House of Cards-idee van Washington werd eigenlijk al geboren in de jaren vijftig, toen de journalisten Jack Lait en Lee Mortimer de bestseller Washington Confidential publiceerden. Het boek beschrijft Washington als een plek waar politici seks gebruikten om hun doelen te bereiken, waar nachtelijke dubbellevens werden geleid en waar iedereen corrupt was. Dat idee zette zich vast in de collectieve geest van Amerika, dat de federale overheid toch van oudsher al wantrouwt.

Toen kwamen Watergate, in de jaren zeventig, en Monica Lewinsky, in de jaren negentig. Die affaires waren desastreus voor het imago van Washington. Manipulatie, seks met ondergeschikten en machtsmisbruik kwamen ook in het Witte Huis voor. De jaren van betrekkelijke onschuld waren definitief voorbij, ook al heeft Barack Obama zeven rustige jaren zonder grote affaires gekend.

Het echte Washington lijkt niet op het Washington van House of Cards, klagen ze in de hoofdstad. (Overigens: op een paar scènes na wordt de serie opgenomen in Baltimore, omdat Washington duurder en lastiger is.)

Hoogleraar Seth Masket schreef in The Washington Post dat de serie de machinaties in Washington verkeerd laat zien. In House of Cards, schreef Masket, laat iedereen zich gewillig gebruiken door de Underwoods. In werkelijkheid is iedereen ambitieus, en wil iedereen het hoogste bereiken.

De macht van president Underwood wordt ook groter gemaakt dan de realiteit, vindt Masket. Terwijl Michelle Obama door de conservatieve pers wordt afgeslacht omdat ze gezond eten promoot, schuift hij de First Lady in het derde seizoen als VN-ambassadeur naar voren. „Niemand zou dat doen, of goedkeuren. En het is nog verboden ook.”

Zo reageert Washington op House of Cards: defensief en gepikeerd. Maar zodra het vierde seizoen beschikbaar is, gaat iedereen weer kijken.