Handelsverdrag krijgt alsnog nieuwe geschillenbeslechting

EU-handelscommissaris Malmström hoopt zo de zorgen over handelsverdragen met Canada en de VS weg te nemen.

Minister Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) en EU-commissaris Cecilia Malmström (R). Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

De EU en Canada hebben afgesproken in hun al in 2014 gesloten handelsverdrag, het CETA (Comprehensive Economic Trade Agreement), alsnog de nieuwe versie van geschillenbeslechting op te nemen die de EU in 2015 heeft ontworpen. De stap is een grote overwinning voor EU-handelscommissaris Malmström, die met een nieuwe versie van de omstreden geschillenclausule ISDS (Investor-State Dispute-Settlement) de weerstand tegen grote handelsverdragen die de EU met Canada en ook de VS wil sluiten probeert weg te nemen.

Na het sluiten van het handelsakkoord met Canada, in 2014, kwam er in Europe felle kritiek van burgers en ngo’s los op een onderdeel hiervan, ISDS. Dit Investor-State Dispute Settlement, tot voor kort gangbaar in handelsverdragen, geeft bedrijven de mogelijkheid achter gesloten deuren via speciaal benoemde rechters staten aan te klagen als zij vinden dat nieuw beleid inbreuk maakt op hun winstverwachting.

Aangepaste versie

Het protest tegen ISDS zwol zo aan dat het de onderhandelingen tussen de VS en de EU over hún handelsverdrag, het TTIP, dreigde te laten mislukken. Daarom kwam handelscommissaris Cecilia Malmström in november 2015 met een aangepaste versie van ISDS voor het nog te sluiten TTIP: een voorstel voor een permanent hof voor de beslechting van handelsgeschillen, met permanente rechters en een mogelijkheid tot beroep.

Maar critici wezen erop dat Amerikaanse bedrijven nog steeds de mogelijkheid zouden hebben op de oude manier Europese staten aan te klagen: via de achterdeur van via vestigingen van Amerikaanse bedrijven in Canada en het oude ISDS in het Canadese verdrag. Die mogelijkheid heeft Malmström nu afgesloten. Tegelijk vergroot zij hiermee de kans dat zij de Amerikanen ervan kan overtuigen een permanent onafhankelijk arbitragehof in het nog te sluiten TTIP op te nemen.

In 28 talen vertaald

Het CETA, het verdrag met Canada, wordt nu in 28 talen vertaald en dan voorgelegd aan het Europese Parlement. Dit dreigde het verdrag, waarover vijf jaar is onderhandeld, weg te stemmen zolang de oude versie van ISDS erin stond. Het door Malmström ontworpen permanente tribunaal werd in juli 2015 door het parlement evenwel met instemming begroet, waardoor de kans gegroeid is dat het Europarlement voor het handelsverdrag met Canada zal stemmen.

    • Maartje Somers