Column

Buitenland bestaat nog niet voor Trump

Op het ogenblik lijkt de opmars van Donald Trump even verrassend als onstuitbaar. Morgen is het Super Tuesday, voorverkiezingen in twaalf staten. Blijft hij aan de winnende hand, dan moeten we er ernstig rekening mee houden dat hij de Republikeinse kandidaat voor het presidentschap zal zijn, en dan dient zich de volgende vraag aan. Is dit succes voornamelijk een Republikeins verschijnsel of heeft Trump een algemenere attractie en moeten we er rekening mee houden dat de wereld na 9 november met president Trump te maken zal krijgen? Heeft hij denkbeelden, welomschreven plannen voor de buitenlandse politiek? Nee. Hij wil Amerika weer groot maken en Mexicanen en moslims weren. Dat zijn de belangrijkste punten. Een Amerikaanse verkiezingscampagne is nooit een zachtzinnige gebeurtenis. Denk aan de lawine van verdachtmakingen en beledigingen die Obama heeft ondergaan. Denk aan de hel die Clinton moest trotseren, vooral nadat zijn affaire met Monica Lewinsky openbaar was geworden. In de verkiezingsstrijd mocht al bijna alles. De partijen investeren miljoenen in hun propaganda, veroorloven zich op de televisie de laagste insinuaties en het publiek heeft er vrede mee.

Maar in deze campagne is het anders. Jacob Weisberg, biograaf van Ronald Reagan, schrijft in de International New York Times dat „deze kandidaten de Republikeinse partij hebben veranderd in een moeras van ideologisch extremisme en pessimisme” en „dat hun campagnes een drama van beledigingen, verraad en haat zijn”. Na de zege van Trump in Nevada schreef NRC-correspondent Guus Valk dat de Republikeinse partijtop in paniek is. En er is geen geloofwaardige elite die de partij tot bedaren zou kunnen brengen. Hoe komt het dat Trump zo’n groot succes heeft en dat zijn aanhang zich gestaag uitbreidt? In feite is hij een tegenstander van de elite der gevestigde orde en hoewel hij miljardair is, gedraagt hij zich als ‘de gewone man’, en die voelt zich ook in Amerika permanent achtergesteld, door de elite verdrukt. In dit opzicht is Trump verwant aan Marine Le Pen, Geert Wilders en het groeiend Europees populisme in het algemeen. Steeds meer burgers zijn boos over alles wat de zittende politieke elite doet en lucht zijn hart in de sociale media. En dan komen de verkiezingen. Ze zullen die elite mores leren! Het populisme wint. Maar weet het ook een oplossing? Dat moet nog worden bewezen.

De Amerikaanse gewone burger zit in veel opzichten in de verdrukking. De rijken worden rijker, er is een nieuw soort klassenmaatschappij in aanbouw, de corruptie neemt toe, in de wereld verliest Amerika aan macht, en er is geen presidentskandidaat die laat weten wat daaraan moet worden gedaan. En dan komt Trump. Niet alleen belooft hij alles maar hij doet dat in woorden die iedereen begrijpt. In dit opzicht is hij voor steeds meer kiezers een politieke opluchting. Tegelijkertijd nadert de dag van de waarheid, de verkiezingen op 9 november. De kans stijgt dat Trump de volgende president wordt. Welke gevolgen zou dat voor de rest van de wereld kunnen hebben?

Over buitenlandse politiek heeft hij zich nauwelijks uitgelaten. Amerika weer ‘groot’ maken. Hoe? Met Poetin? Korte metten maken met IS. Hoe? Een koude oorlog met China beginnen? Trump is de confrontatie met de gevestigde orde in eigen land aangegaan. Dat is nog een relatief vreedzame gebeurtenis. In de buitenlandse politiek stuiten nationale leiders op tegenstanders van een ander kaliber. Daar zijn andere technieken en strategieën vereist om het nationaal belang te dienen. En dan: zou Europa medewerking moeten of willen geven? Daar hebben we hier nog niet over gedacht.