Salafisme: geloof of gevaarlijke ideologie?

Salafisten halen hun schouders op over het besluit hun geloof niet te verbieden. „We geloven wat we willen”.

Salafistische betoger in Den Haag Foto ANP

Bij de alFitrah-moskee in Utrecht ging de vlag niet uit toen bleek dat salafistische organisaties niet verboden worden. Imam Suhayb Salam van de salafistische moskee vreesde een verbod niet. „Onze vrijheid wordt bewaakt door de wet. En daar valt vrijheid van godsdienst nu eenmaal onder.”

Er komt geen verbod voor salafistische organisaties, maar ze worden wel beter in kaart gebracht, lieten minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) en Ard van der Steur (Justitie, VVD) deze week aan de Tweede Kamer weten. PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch had gevraagd om te onderzoeken of een verbod mogelijk zou zijn. Volgens het Kamerlid biedt de orthodoxe stroming een voedingsbodem voor gewelddadig jihadisme. „Salafisten bieden jihadstrijders de ideologie voor hun bloeddorst”, stelde Marcouch eerder.

Wij overtreden geen wet, zegt imam Salam. „We geloven wat we willen geloven.” Hij vindt de brief aanmatigend. „Het kabinet maakt zich zorgen, heeft het over haat, onverdraagzaamheid en afzondering. Het salafisme zou aanzetten tot deelname aan de gewapende strijd. Terwijl wij juist een van de eersten waren die radicalisering probeerden tegen te gaan. Ik zei steeds al: ‘Kijk uit dat je daar niet de Rambo gaat uithangen en je eigen broeders gaat neerschieten’.”

Daarnaast ademt de brief een superioriteitsgevoel, vindt de imam. „Zo van: leef zoals ons, dan is het goed.”

Hard voor intoleranten

VVD-Kamerlid Sjoerd Potters waarschuwt echter tegen een te afwachtende houding ten aanzien van het salafisme, volgens hem een gevaarlijke ideologie. „We moeten hard zijn voor de intoleranten”, zegt hij. „We hebben ook Vereniging Martijn verboden. Die hadden ideeën over pedofilie die we in Nederland niet omarmen. Zo moeten we ook salafistische organisaties kunnen verbieden. We kunnen niet tolereren dat organisaties onder de dekmantel van religie haat prediken.”

Geloofsgenootschappen zijn bij wet beschermd tegen strafvervolging. Potters zal binnenkort een initiatief wetsvoorstel indienen om die passage te schrappen. Hij wil dat salafisten meteen worden aangepakt als ze over de schreef gaan. „Net zoals we het nazisme en het communisme bestreden. Als we eerst wachten op een aanslag, zijn we te laat.”

Niet alleen de islam, vrijwel iedere godsdienst heeft een fanatieke tak, zegt Jacob van der Blom, adjunct-directeur van Essalammoskee in Rotterdam. Het salafisme als stroming is niet fout of gevaarlijk. „Het gaat om de mensen die het salafisme aanhangen. Ik ken jongens die een gezin hebben, een baan, die meedoen in de maatschappij én die salafist zijn. Dan is het prima als ze met een baard lopen. Maar als kwetsbare, instabiele personen zich tot het salafisme bekeren, kan het tot extreem gedrag leiden. Bijvoorbeeld als ze naar Syrië vertrekken om daar te vechten. Maar de achterliggende reden ligt dat bij die persoon, niet bij het salafisme.”

Niet isoleren

Nourdin el Ouali, voorman van de door de islam geïnspireerde Rotterdamse partij Nida, vindt dat salafisten niet in een hoek gedrongen moeten worden. „Als de overheid vindt dat salafisten met hun rug naar de samenleving toe staan, dan moet je ze niet verder isoleren. Dan zet je ze op achterstand op basis van hun geloof en loop je het gevaar dat ze ondergronds gaan. Het is veel beter om met elkaar in gesprek te gaan.” Je moet als overheid aangeven dat je in Nederland kunt zijn wie je wilt zijn, vindt El Ouali. „Dat geldt voor iedereen. Uiteraard wel binnen de grenzen van de wet. Ga je de grenzen van de wet over, dan word je aangepakt. Maar ook dat geldt weer voor iedereen.”

PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch typeert de brief van Asscher als een goed begin van bewustwording. Het salafisme verschuilt zich volgens hem achter een masker van orthodoxie terwijl het in werkelijkheid een politieke ideologie betreft die een islamitische staat nastreeft. Zolang salafisten geen afstand nemen van dat ideaal - en dat doen ze niet, zegt Marcouch - blijft hij op zijn hoede.

Salafisten vinden dat zij dé islam belijden en leren dat aan de kinderen, zegt Marcouch. „Zij claimen de waarheid en nemen vervolgens ándere moslims de maat. Zíj zijn de juiste moslims, anderen zijn minderwaardig.” Hij vindt dat een gevaarlijke boodschap. „Het is niet goed als een kind opgroeit met het idee dat dit niet zijn land is, dat een islamitische staat hét ideaal is en het martelaarsschap het hoogste dat je kunt bereiken. Dat maakt de geesten rijp voor jihadisme.”

In Utrecht haalt Suhayb Salam zijn schouders op over zijn critici. „Ze lopen aan de leiband van PVV-leider Wilders", zegt de imam. „Onder druk van de peilingen voeren ze zijn plannen uit.”