De godkoning heeft het veld geruimd

Het moment dat Europese schepen Amerika bereikten is een van de grote momenten in de geschiedenis. Heel de wereld zal daarna in onderling contact staan. En vanaf dan zal op die wereld ook de culturele variatie gestaag verminderen. Het glorieuze contactmoment 1492 leidde ook tot een van de meest huiveringwekkende periodes uit de geschiedenis, waarin de Europeanen – nou ja, vooral de Spanjaarden – met slechts een paar technologische voordelen en een flinke dosis geluk en lef in een paar decennia een half continent in zijn greep kunnen krijgen. Het zwaarste en meest toevallige Europese wapen was ziekte. Door pokken, tyfus, griep en mazelen stierf in de zestiende eeuw volgens sommige schattingen wel 95 procent van de indiaanse bevolking.

Hoe het na die diepe schok verder ging met de Maya’s, een oud cultuurvolk in Mexico en Guatemala vertelt verderop in deze bijlage Dirk Vlasblom. Ze zijn helemaal niet verdwenen. Dat koloniaal ingestoken discours van totaal verval en assimilatie is onzin. Oude Maya-verhalen worden nog altijd doorverteld, zoals over de drie haardstenen bij het Einde der Tijden, als de dieren vrijwillig naar de haard komen.

Natuurlijk, de macht van de Maya’s is voorbij, de godkoningen hebben het veld geruimd en hun architectonische machtsvertoon is overwoekerd door oerbos. De nazaten van de tempelbouwers dragen nu sneakers en noemen zich katholiek. Maar ze blijven Maya’s.

    • Hendrik Spiering