Migranten in Calais geven de hoop niet op

Het krottendorp mag worden ontruimd, zei de rechter. De prefect zegt niet „alles plat te gooien”.

In de omgeving van ‘The Jungle’, bij Calais treffen de politie en de migranten elkaar voortdurend.
In de omgeving van ‘The Jungle’, bij Calais treffen de politie en de migranten elkaar voortdurend.

De ochtend nadat de rechter toestemming heeft gegeven om de ‘jungle’ van Calais deels te ontruimen, klopt een medewerkster van de préfecture aan bij de hut van de 25-jarige Hadi uit Iran. „Je moet hier weg”, zegt ze. „We gaan warme opvang voor je regelen en daarna wordt je huis verwijderd. Begrijp je dat?” Hadi knikt, maar hij schiet de hut in om zijn woordenboek te pakken. Als hij weer buiten is, staat er een bebaarde Britse activist met legerjas voor de deur. „It’s your choice, brother. Niemand kan je hier wegsturen.” Hadi knikt weer. „Wie moet ik geloven?”, zegt hij als het bezoekuur voorbij is. „Dit is toch mijn huis?”

Geïrriteerd vervolgen de ambtenaren hun pad. „Het is vanmiddag gedaan met de jungle”, zegt een van hen tegen de activisten. „Jullie kunnen ons werk niet blijven dwarsbomen.” Maar een directe ontruiming is niet aan de orde, had prefect Fabienne Buccio van het departement Pas-de-Calais donderdag kort na de uitspraak van de kortgedingrechter in Lille nog gezegd. „Er is nooit sprake van geweest dat we met bulldozers alles gingen platgooien”, zei ze bij de tijdelijke containeropvang. Maar vrijdagochtend staan er toch wat bulldozers klaar.

Buccio sprak van een „humanitaire operatie” die dankzij het besluit van de rechter kan worden voortgezet. Ze beloofde de vele restaurantjes en winkels die ondernemende migranten de laatste maanden in ‘Main Street’ hebben geopend, te helpen verplaatsen. De uit golfplaten en wrakhout opgetrokken kerkjes, moskeeën, scholen en andere ontmoetingsplekken moeten van de rechter sowieso gespaard worden. „We nemen de tijd die nodig is”, zei Buccio.

Symbool voor de onmacht

De grootste krottenwijk van de westerse wereld werd de laatste maanden niet alleen een van de meest pregnante beelden van de nauwelijks bedwingbare Europese migratiecrisis, maar staat voor velen in Frankrijk ook symbool voor de onmacht en onverschilligheid van de Franse staat. In een poging iets aan de schandvlek aan de Kanaalkust te doen, maar tegelijk ook weer niet al te genereus over te komen, lanceerde de Franse regering afgelopen najaar een plan om de omvang van de jungle terug te brengen door migranten alternatieve opvang aan te bieden, hier in de zeecontainers of elders in het land.

Maar het bleek moeilijk om migranten over te halen hun hutje of tent te verlaten en een van de klaarstaande bussen naar vergelegen oorden op de campagne te nemen. Medewerkers van asielagentschap OFPRA zijn bijna dagelijks in het kamp om mensen met het oog op de winterkou en onhygiënische omstandigheden ervan te overtuigen in Frankrijk asiel aan te vragen. Hoewel volgens minister van Binnenlandse Zaken Cazeneuve al 2.700 mensen uit Calais daarmee hebben ingestemd, weigeren vele honderden anderen nog om hun droom om naar het Verenigd Koninkrijk door te reizen op te geven.

„Iedere dag dat ik hier langer ben, word ik bevestigd in mijn keus”, zegt de 26-jarige Asif uit Afghanistan daarover. Nadat een maand terug het terrein werd schoongeveegd waar hij zijn tentje had opgezet, koos hij voor een bed in een van de verwarmde containers. Hij klaagt dat hij daar geen privacy heeft en nu niet meer zelf kan koken. „We worden als beesten behandeld”, zegt hij. „En dan denken ze dat ik in dit land asiel ga aanvragen? Engeland is zo vlakbij, dat blijft mijn doel.”

Ontruimingsplannen vertraagd

Toen prefect Buccio kort na nieuwe protesten van inwoners van Calais vorige week aankondigde te willen beginnen met het ontruimen van de dicht bij de bebouwde kom gelegen zuidelijke helft van de jungle, gaf ze de migranten tot dinsdag de tijd om hun spullen te pakken. Maar het door hulporganisaties aangespannen kort geding vertraagde haar plannen, in ieder geval met enkele dagen.

Hun advocaat, Julie Bonnier, noemde het halveren van het kamp een „fundamentele schending van de rechten van de migranten” omdat niet genoeg alternatieve noodopvang beschikbaar zou zijn. Terwijl de autoriteiten denken dat er achthonderd tot duizend mensen wonen, telden de organisaties er „meer dan drieduizend”.

Dat de rechter, die dinsdag zelf de opvang kwam inspecteren, nu alsnog heeft ingestemd, is voor minister Cazeneuve een „bevestiging van de strategie van de staat”. Maar de hulporganisaties blijven ongerust. „Je kunt mensen niet midden in de winter op straat zetten”, zegt Christian Salomé van Auberge des Migrants. Hij vreest dat er uiteindelijk toch een rigoureuze ontruiming komt, „als alle journalisten zijn vertrokken”.