Meer van ’ t Zelfde

Stel, je geeft een huisfeestje en zoekt iets op YouTube waarvan je denkt dat het bij de sfeer van de avond en je imago past. Het kan pijnlijk zijn als YouTube daarna doorgaat met eigen suggesties in de rechterbalk, zoals de Kim Kardashian vlecht-tutorials of een greatest hits compilatie van Corry Konings.

Wat zeggen die suggesties over jou? Het zegt iets over de data die YouTube over jou heeft verzameld. Maar het laat vooral zien hoe we vastzitten in de filterbubbel die we om ons heen hebben gebouwd. Nieuwe muziek ontdek je door vrienden of artiesten die je al volgt, of door suggesties die Soundcloud of YouTube je op basis daarvan voorschotelen. Sociale media zijn onze bril op de wereld, je ‘vrienden’ zijn verworden tot ‘filterkapitaal’. Dat heeft een nadelig effect, wat je ook in clubs en op festivals terugziet. We draaien hopeloos in hetzelfde kringetje rond, overal worden dezelfde artiesten geboekt.

Juha van ’t Zelfde, programmeur bij muziek- en technologiefestival Sonic Acts, wilde dat doorbreken juist door het tot in het extreme door te voeren. Voor het nachtprogramma van het festival, zaterdag in Paradiso, Amsterdam, liet hij eindeloos allerlei streams suggesties afspelen. Hij begon bij artiesten als queer rappers Mykki Blanco en Le1f. Zo ontdekte hij Gaika, een artiest uit dezelfde hoek die grime mixt met kale beats. Een man die net heeft getekend bij het prestigieuze Warp-label, maar nu nog geen 2.000 Soundcloud-volgers heeft. Ter vergelijking: Flying Lotus heeft er 5,8 miljoen. Een andere, vrijwel onbekende artiest als Alx9696 vond hij terug op een Instagram-foto van Gaika. Het is een soort game, zegt hij, „waarbij je in steeds hogere bonuslevels terechtkomt”.

Hij kwam in nieuwe scenes terecht en vond artiesten die zich bezighouden met onderwerpen van deze tijd: gender, racisme, technologie. Muzikaal ontstond er een mix tussen IDM (Intelligent Dance Music), grime en bass. Hij maakte lijstjes – en daar ging een diversiteitsfilter overheen. „Zijn er genoeg vrouwen? Hebben we genoeg verschillende culturen in de mix?” Dat laatste is opvallend voor Nederland, maar in Groot-Brittannië vaak al een voorwaarde om subsidie te krijgen weet Van ’t Zelfde. Daarom hoor je zaterdag in Paradiso veel vrouwen zoals Toxe, een meisje van zeventien uit Zweden dat nog op de middelbare school zit. En het klopt dus, dat je niemand op de line-up kent. Als je je afvraagt of dat wel de moeite waard is, bedenk dan dat Van ’t Zelfde, samen met Cinnaman, ooit de eerste was die Flying Lotus en Hudson Mohawke in Nederland heeft geboekt in 2008 – toen nog voor 500 euro. Tegenwoordig kost Flying Lotus makkelijk twee nullen meer. Iemand moet de eerste stap nemen en buiten de bubbel treden. Anders hang je over tien jaar nog bij Corry rond.