De Concacaf, daar waar alles rot was

De sleutel bij de verkiezingsstrijd ligt in het Caraïbisch gebied. Rijk aan stemmen, maar armlastig door corruptie.

Aanhangers van de Bahreinse sjeik Salman, een van de favorieten om Sepp Blatter op te volgen als FIFA-voorzitter, vrijdag bij het Hallenstadion in Zürich. Daar wordt later op de dag de nieuwe voorzitter gekozen.
Aanhangers van de Bahreinse sjeik Salman, een van de favorieten om Sepp Blatter op te volgen als FIFA-voorzitter, vrijdag bij het Hallenstadion in Zürich. Daar wordt later op de dag de nieuwe voorzitter gekozen. Foto Michael Probst/AP

Op de parkeerplaats bij het Renaissance hotel in Zürich eind februari is de behaaglijkheid van de parelwitte stranden op zijn eiland ver te zoeken. Randy Harris, voorzitter van de voetbalbond van Barbados, wikkelt zijn sjaal nog eens om terwijl hij een sigaret opsteekt na de vergadering van de Concacaf. „De waarheid is: zij waren vrienden”, zegt de gedrongen voetbalbestuurder over de Concacaf-bestuurders die het afgelopen jaar zijn gearresteerd. „Ze hielpen ons, liepen samen met ons op. Maar als je kwaad doet, word je gestraft. Het is verbijsterend om te vernemen hoe erg hun bedrog was.”

Dit is de realiteit voor de Concacaf, de regionale voetbalfederatie van Noord- en Midden-Amerika en de Caraïben. Een organisatie die jarenlang is leeggeroofd door eigen bestuurders. Neem Jeffrey Webb die, zo bleek uit een reconstructie van persbureau Bloomberg, 2 miljoen dollar (1,8 miljoen euro) salaris opstreek en dan weer voor 25.000 dollar afrekende in een stripclub, dan weer de aanschaf van een BMW X5 voor de vrouw van secretaris-generaal Enrique Sanz fiatteerde. Niet mals voor een organisatie die in een goed jaar maar krap 80 miljoen dollar (70 miljoen euro) inkomsten heeft. Ter vergelijking: UEFA beurt 1,7 miljard euro per jaar.

Twee katten in Trump Tower

In een verder verleden, tot 2011, was het Jack Warner van Trinidad & Tobago die zijn almacht in de regio in verkiezingen tegen betaling ter beschikking stelde aan de hoogste bieder. En de illustere Amerikaan Chuck Blazer die, voor hij FBI-informant werd, in Trump Tower een appartement aanhield voor zijn twee katten tegen een maandelijkse huur van 6.000 dollar. Concacaf betaalde.

De details zijn hilarisch, als het allemaal niet zo dieptriest was voor de armlastig landjes, de have-nots waarvan de Concacaf er zoveel heeft. Van Montserrat tot de Antillen, van Antigua tot Barbados. Ze gelden als de ‘swing states’ in de verkiezing vrijdag voor een nieuwe FIFA-voorzitter. Waar voor grote delen van de 209 landen al vastligt wie op wie stemt (Azië en Afrika goeddeels naar sjeik Salman, Europa en Zuid-Amerika naar Gianni Infantino), lijken de 41 nationale bonden van de Concacaf het verschil te gaan bepalen.

De Concacaf-bonden stemden donderdagochtend unaniem in met hervormingen, zoals een scheiding der machten tussen een strategisch-politieke ‘council’ en een dagelijks uitvoerend bestuur van professionals die de kas bewaken. In het klein dus de hervormingen die FIFA zelf als geheel ook wil doorvoeren. Victor Montagliani, voorzitter van de Concacaf: „We zijn daarin de enige van de zes regionale voetbalfederaties. Maar alles begint met een cultuuromslag, beginnend bij de top.”

Want de corruptie lijkt endemisch. De arrestatie van Webb in mei volgde twee jaar na publicatie van een omvangrijk rapport naar de groteske zelfverrijking van Warner en Blazer. Dat nooit weer, zei Webb met beloften over transparantie. Maar met zijn kompaan Sanz ging hij verder waar Blazer en Warner waren gestopt. Totdat hij op 27 mei vorig jaar, twee dagen voor het FIFA-congres, van zijn bed werd gelicht door de Zwitserse politie. In de VS, waar hij berecht wordt, bekende hij afgelopen november schuld. Hij stond 6,7 miljoen dollar af en staat onder huisarrest in afwachting van zijn proces. En ja hoor, ook zijn opvolger Alfredo Hawit uit Hondurs werd opgepakt, afgelopen december.

Tientallen arrestaties volgden na een door de FBI blootgelegde „wereldkampioenschap fraude”, zoals de Amerikaanse minister van justitie Loretta Lynch zich uitdrukte. De aanklachten tegen voetbalbestuurders, 27 in totaal, waren ruwweg half om half verdeeld tussen bestuurders uit Zuid-Amerika (Conmebol) en bobo’s uit de Concacaf-regio. Er zat een oud-president bij van Honduras, een voormalig rechter aan het hooggerechtshof van Guatemala. Een kwart eeuw lang streken betrokkenen ruim 200 miljoen euro aan steekpenningen op. Het Amerikaanse onderzoek loopt nog, de Concacaf wordt beschouwd als slachtoffer.

Diepe zakken van profiteurs

Het bedrag dat weggevloeid is in de diepe zakken van Concacaf-bestuurders en profiteurs daaromheen is onbekend, maar loopt ver in de miljoenen. En dan zijn nog niet meegerekend de gemiste inkomsten door te goedkope verpanding van mediarechten die door steekpenningen werden geworven door bedrijven als Traffic Sports. Achttien contracten met dubieuze partijen zijn inmiddels vernietigd.

„Om een idee te krijgen”, zegt Sam Gandhi, de Amerikaanse jurist die het afgelopen jaar de organisatie van Concacaf heeft doorgelicht, „besparen wij het komende anderhalf jaar alleen al tien miljoen dollar door beëindiging van het contract met reisbureau Cartan”. Persbureau Bloomberg wist de hand te leggen op een van de facturen die deze dubieuze firma stuurde na een reis van Webb van Mexico naar Jamaica. Kosten: 96.000 dollar.

Afgelopen zomer, na de arrestatie van Webb, was de bodem van de kas in zicht. „We zijn aan een ramp ontsnapt. Op enig moment hadden we maar twee miljoen dollar in kas”, zegt Gandhi. Negen miljoen euro uit de reserves van Concacaf stond vast op een door Webb beheerde rekening op de Kaaiman Eilanden, maar is inmiddels beschikbaar. De Kaaiman-route is gesloten, alle transacties lopen nu via de VS.

Randy Harris van Barbados is optimistisch dat de Concacaf, en de FIFA in bredere zin, het ergste gehad heeft. Dat het „dire straits” waren beaamt hij meteen. „Maar we zijn allemaal voetbalmensen bij elkaar, die er samen uit moeten komen.”