Briljante poppen, mager verhaal

Zou Anomalisa ook een goede film zijn als het geen poppenfilm was maar eentje met menselijke acteurs? Michael, succesvol auteur van boeken over klantenservice, niet zo gelukkig gehuwd, is in Cincinnati voor een lezing. De avond tevoren verveelt hij zich in het hotel. Hij belt een vrouw die hij elf jaar geleden zonder boe of bah heeft verlaten, maar die wil niet meer met hem naar bed. Meer succes heeft Michael bij muurbloempje Lisa, ook een hotelgast. Bij het ontbijt probeert Michael haar en zichzelf wijs te maken dat hij met haar door wil in het leven – misschien uit eigenliefde, of vanwege een wanhopig verlangen iets mee te maken. Het blijkt een kortstondige bevlieging.

Dat de nieuwe film van Charlie Kaufman (Being John Malkovich, Eternal Sunshine of the Spotless Mind) alleszins het zien waard is, komt niet door dit al te banale verhaaltje. Wel door het briljante gebruik van de poppen, gefilmd in zogeheten stop-motiontechniek. De gemaakt-persoonlijke benadering van de gast door het hotelpersoneel, de sinistere stemming van een man alleen in een hotelkamer, die uit pure verveling een douche neemt – alles is even raak in scène gezet. Er is zelfs een heuse seksscène, waaraan Kaufman met co-regisseur Duke Johnson bij het animatiebedrijf Starburns een half jaar gewerkt schijnt te hebben. Je ziet het eraan af: de tics, de overmoedigheid om je gêne te overwinnen als je weet dat je eigenlijk een toneelstukje van begeerte en liefde opvoert. Deze poppen vertonen slechts in beperkte mate een gelaatsuitdrukking. Desondanks is de film bij voortduring psychologisch geloofwaardig.

De vraag blijft of al deze moeite niet verspild is aan zo’n mager verhaaltje. Kaufman lijkt dit verwijt te willen ondervangen door wat diepzinnigheid door de film te strooien. Zo is de handeling gesitueerd in hotel Le Fregoli. Bij het Fregoli-syndroom waant de patiënt zich achtervolgd door één persoon, waarvan iedereen in zijn omgeving slechts een tijdelijke manifestatie is. Om dit gevoel van inwisselbaarheid te benadrukken, laat Kaufman alle rollen door dezelfde acteur inspreken, behalve die van Michael en Lisa. Ook heeft Michael een veelzeggende droom. Maar pretentie alleen kan een film niet naar een hoger plan tillen. Erg mooi gemaakt is Anomalisa echter zeker.

    • Raymond van den Boogaard