‘1/3 nieuwe tandartsen komt uit buitenland’

Dat zei de voorzitter van de vereniging voor tandartsen KNMT vorige week op BNR.

De aanleiding

„Buitenlandse tandartsen vullen Nederlandse gaatjes” was de dubbelzinnige titel van een nieuwsbericht van radiozender BNR vorige week. Volgens het bericht is inmiddels een op de drie nieuwe tandartsen in Nederland van buitenlandse afkomst. Die buitenlandse instroom zou nodig zijn om het tekort aan tandartsen op te vangen: er gaan volgens voorzitter Hendrike van Drie van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT) meer tandartsen met pensioen dan dat er instromen uit de universiteiten. De KNMT pleit al jaren voor het opleiden van meer tandartsen.

Waar is het op gebaseerd?

Volgens woordvoerder Hans Scholten van de KNMT baseert de voorzitter zich onder meer op de eigen administratie. Ook wijst hij op cijfers van artsenregister BIG en een rapport van onderzoeksinstituut Nivel uit 2012 over dreigende capaciteitsproblemen in de Nederlandse tandartsenbranche.

En, klopt het?

Uit de cijfers van de onderzoeksafdeling van de KNMT blijkt dat in 2016 86 procent van de in Nederland actieve tandartsen een Nederlands diploma heeft: de rest, zo’n 14 procent, heeft een buitenlands papiertje. Maar de uitspraak op BNR gaat niet over het totaal aantal tandartsen, maar over de nieuwkomers.

Naar aanleiding van vragen van NRC geeft de onderzoeksafdeling van de KNMT aan dat niet alle gebruikte cijfers honderd procent betrouwbaar zijn: „Voor degenen met een Nederlands diploma is deze registratie betrouwbaar. Het ligt anders voor degenen met een buitenlands diploma. Hiervan is bekend dat de registratie niet volledig is, omdat het voorkomt dat dergelijke tandartsen zich niet in alle gevallen bij de KNMT bekendmaken.”

Toch lijken de uitspraken van Van Drie op BNR te stroken met de werkelijkheid. Dat blijkt uit het volgende rekensommetje.

In de komende jaren gaan volgens cijfers uit het rapport van Nivel jaarlijks zo’n 300 tandartsen met pensioen. De afgelopen jaren zijn er elk jaar 240 studenten die aan Tandheelkunde beginnen. Ongeveer 85 procent van hen wordt volgens de KNMT daadwerkelijk tandarts: niet iedereen maakt zijn studie af, en sommigen worden geen tandarts maar bijvoorbeeld orthodontist. Dit komt neer op een instroom van ongeveer 210 tandartsen met een Nederlands diploma. Dan blijft dus een gat over van 90 tandartsen, als het totaal aantal tandartsen in Nederland grofweg gelijk blijft, zoals het Nivel-rapport stelt.

Over de instroom in Nederland van tandartsen met een buitenlands diploma zijn geen gegevens openbaar. Volgens de KNMT heeft artsenregister BIG aan de onderzoekers laten weten dat in 2015 ongeveer 100 buitenlandse tandartsen zijn ingestroomd. Dit is echter lastig te controleren: de BIG-cijfers zijn niet publiek toegankelijk. Maar het aantal van 100 strookt behoorlijk met het tekort aan Nederlandse tandartsen van 90 uit ons rekensommetje.

Wel is het zo dat een tandarts met een buitenlands diploma zelf niet per se buitenlands hoeft te zijn: dat kan ook een Nederlander zijn die elders een opleiding heeft gevolgd. Maar er worden geen cijfers bijgehouden over de precieze afkomst van individuen.

Conclusie

Het aandeel buitenlandse tandartsen komt logischerwijs inderdaad in de buurt van eenderde van de nieuwkomers. De cijfers zijn echter niet 100 procent betrouwbaar omdat een waterdicht openbaar overzicht van buitenlandse tandartsen in Nederland ontbreekt. We beoordelen de stelling daarom als grotendeels waar.