Pumps en pakken met borsthaar

Het werk Babe (2013) van de Chinese kunstenaar Zhu Tian, gemaakt van roze vilt en mensenhaar. Foto Centraal Museum

Met ons haar hebben we een gecompliceerde relatie. Op ons hoofd dient het zo weelderig mogelijk zijn, maar op de rest van het lichaam zien we het liever niet. En zodra hoofdharen zijn uitgevallen, veranderen ze meteen van aantrekkelijk in afstotelijk, vooral als ze niet van onszelf zijn.

Op al die aspecten speelt Haar! in, een aan het menselijk haar gewijde tentoonstelling in het Centraal Museum die mode en beeldende kunst bijeenbrengt. Er is, uiteraard, aandacht voor wat we met ons hoofdhaar doen. In een van de zalen is een lange muur bedekt met foto’s van allerhande modieuze en uitzinnige kapsels. Een aantal vitrines is gewijd aan het werk en de klanten van Christiaan Houtebos, een Nederlander die in de jaren zestig naar New York verhuisde en een van de beroemdste (mode)kappers ter wereld werd.

Spannender zijn de kledingstukken, voorwerpen en kunstwerken waarin menselijk haar is verwerkt, waarvan pruiken en rouwsieraden met haar van de overledene de conventioneelste zijn.

Mensenbont bestaat natuurlijk niet. Maar verder is veel mogelijk met haar, zo wordt duidelijk op deze verrassende tentoonstelling. Er is kleding van gebreid en geweven haar, er zijn kledingstukken waar hele bossen haar op zijn aangebracht en op jurken en een pak van de Amerikaanse Adelle Lutz zitten respectievelijk een bosje schaamhaar en borsthaar. Er zijn roze vilten pumps met haren erop van de Chinese Zhu Tian en harige beelden van de Rotterdamse Silvia B. Hoogtepunt zijn de twee lange jassen van haar van Helen Pynor uit Australië, die zo losjes zijn gebreid dat ze er bijna niet zijn.

In een van de gangen hangt een twaalf meter lang banier waarop Masoko Takahashi in fantasietaal een gedicht met haar eigen haar heeft geborduurd. In een geheel met ‘haarbehang’ bedekte ruimte worden bezoekers uitgenodigd met hun eigen haar aan de slag te gaan; borduurkaarten en assistentie staan klaar.

Een tikje luguber wordt het in de laatste zaal, waar hoge stapels bruine vilten lappen staan opgesteld, een werk van Zoran Todorovi (Servië). 1200 vierkante meter vilt ligt er in totaal; per vierkante meter is het haar van 200 mensen verwerkt, dat de kunstenaar 100 euro heeft gekost. Wie wil, kan een lok achterlaten, waarvan later een Gesamtkunstwerk (een jas) zal worden gemaakt. Wonderlijk, hoeveel afkeer die grote glazen pot met plukken ook na het zien van deze expositie nog oproept.

    • Milou van Rossum