Hotpants hebben niks met seks te maken

Wen Hui’s RED is documentair danstheater over taboes in China. Te zien op festival Get Lost in verschillende steden.

Scène uit RED van Wen Hui over het Chinese propaganda-balletHet Rode Vrouwenregiment uit de jaren zestig.

Gebalde vuisten, vastberaden gezichtjes. De heldhaftige vrouwen van Het Rode Vrouwenregiment voeren, al trippelend en draaiend op hun spitzen en gekleed in luchtige shorts, een verbeten strijd tegen het grote kwaad: het kapitalisme. Generaties Chinezen zijn met de beelden uit het maoïstische modelballet uit 1964 opgegroeid. Ook Wen Hui (1960), choreografe en artistiek leidster van de Living Dance Studio, die zonder staatssteun en oogluikend getolereerd door de Communistische Partij al ruim twintig jaar overleeft in Beijing.

Naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van het ballet in 2014 dook Hui in de geschiedenis van Het Rode Vrouwenregiment, de gedanste vertaling van de film Red Detachment of Women uit 1961. Het is een kolfje naar haar hand. Wen Hui zocht voor RED choreografen en dansers op uit de casts van de jaren zestig en zeventig en sprak ook met verscheidene intellectuelen die als jonge mannen de voorstelling bezochten. In de voorstelling vertellen zij, op film, over hun ervaringen.

Zo creëert Hui met film en tekst documentair danstheater over taboes in de Chinese maatschappij en historie, en de plaats van het lichaam daarbinnen. Eerder waren van haar in Nederland al voorstellingen te zien over onder andere het onderdrukte vrouwenlichaam en de SARS-paniek.

„Het lichaam is als een archief. Ik merk dat mijn lichaam positief opgewonden raakt en wil bewegen zodra ik de muziek van Het Rode Vrouwenregiment hoor. Waarom? Omdat ik die dansen tijdens mijn opleiding heb geleerd? Maar ik weet dat het propaganda is, een herinnering aan de Culturele Revolutie, wat een verschrikkelijke periode was. En toch... Die worsteling wil ik tonen.”

Er zijn meer verwarrende aspecten aan het ballet. Waarom de strijd tegen het (westerse) kapitalisme uitbeelden in de taal van het bij uitstek westerse ballet? Hoe vallen die kittige korte broekjes te rijmen met de feministische boodschap van vrouwen in verzet? „Het stuk is helemaal vanuit het mannelijk perspectief van de Culturele Revolutie gemaakt. Dat zie je al aan die gebalde vuisten; dat is ‘mannentaal’.”

Ook verraadt het de verknipte seksuele moraal. Alles wat neigt naar romantiek en erotiek, duidelijk aanwezig in de film, werd uit het ballet gesloopt, zodat alle aandacht naar de boodschap van eenheid en opoffering kon gaan. Behalve dus die hotpants. Opzet of naïviteit? Uit de verhalen van de mannelijke bezoekers van weleer blijkt dat de blote vrouwenbenen juist al hun aandacht opeisten. „Een van de danseressen in RED, een vrouw van 61 die jaren in Het Rode Vrouwenregiment heeft gedanst, ontkent elke erotiserende intentie. Nog steeds.”

En dus balt die vrouw nog altijd vol overtuiging de vuist, terwijl het lichaam van Wen Hui heen en weer slingert. Hui hecht eraan niet alleen haar eigen opvattingen te presenteren. Daarmee weet ze ook jongeren te interesseren. „Ik had gedacht dat RED meer iets voor mijn eigen generatie zou zijn, maar in Shanghai en Beijing kwamen ook veel jongeren. Zij zien de connectie met het heden, voelen de druk van de partij toenemen. In wezen is er niet veel veranderd.”

    • Francine van der Wiel