Opinie

Een jaar na het Maagdenhuis

Floor Rusman (f.rusman@nrc.nl) vervangt deze week Tom-Jan Meeus in de wisselcolumn met Jutta Chorus.

Vandaag een jaar geleden werd het Maagdenhuis bezet. Voor de jongeren die daar vervolgens 45 dagen bivakkeerden – in de media afwisselend ‘kritische studenten’ en ‘vieze krakers’ genoemd – was in de weken erna veel aandacht. 

Minder prominent waren de honderden docenten die zich onder de naam Rethink UvA achter de opstand schaarden. Zij protesteerden onder andere tegen de hoge werkdruk, de vele flexcontracten en het gebrek aan inspraak. Op de actiebijeenkomsten hing een revolutionair sfeertje. Men weigerde het College van Bestuur nog te erkennen en nam zich voor om op eigen houtje ‘van onderop democratie te organiseren’. De opluchting, hoop en rebellie waren bijna tastbaar.

Maar na de revolutie volgt het vergaderen.

Een jaar later zijn er twee commissies ingesteld die de financiën en de mogelijkheden voor democratisering onderzoeken. „Ik hoop dat die commissies het gesprek mogelijk maken, maar deze impasse kan gevaarlijk zijn”, zegt historica Natalie Scholz. „Er is nu weinig protest, daardoor kan het lijken alsof de onvrede weg is.”

Een jaar geleden stond Scholz nog op een stoel te oreren tijdens een grote demonstratie van studenten en docenten. Nu is ze minder optimistisch. Mensen zijn moe, vertelt ze, en sommige actieve docenten zijn afgehaakt.

Dat docenten moe zijn, tot burnouts aan toe, hoor je van veel Rethinkers. „De protesten waren zo groot en dynamisch, maar nu ebt het weg”, zegt docent Nieuwgriekse Geschiedenis Tatiana Markaki. Wat tijdens de acties vloeibaar leek is nu weer stroef en stroperig. „Het duurt te lang, mensen raken teleurgesteld en gefrustreerd.” Markaki is in de Centrale Ondernemingsraad (COR) gegaan „om ervoor te zorgen dat wat bereikt is tijdens de protesten niet verzandt in business as usual”. Maar de sfeer daar is anders dan in het Maagdenhuis. „Mensen die al jaren in de medezeggenschap zitten zijn heel tevreden, die zeggen: we hebben de laatste tijd veel bereikt. Zij zijn kleine stapjes gewend, maar dat is niet voldoende.”

Breanndán Ó Nualláin, ook actief bij Rethink UvA en nu voorzitter van de COR, ziet het positiever in. Er is al best wat bereikt, vindt hij. „Dat gaat niet zonder slag of stoot. Er zitten nu wat progressievere mensen in de ondernemingsraad, maar het is niet een gremium dat van de ene op de andere dag verandert.”

Dit is the messy reality of democracy, zegt Natalie Scholz. Democratie is niet altijd groot en dynamisch; het is vaak tijdrovend, saai en vreselijk vermoeiend.