Drugsmakers passen zich voortdurend aan

In een niet van echt te onderscheiden drugslab leren agenten hoe speed en xtc worden gemaakt. Zo wil de politie up-to-date blijven.

In een klein gebouwtje, op het terrein van de landelijke recherche op een bedrijventerrein in Son, hangt een schema aan de muur. ‘MDMA-productie’ staat er, met daaronder een stappenplan dat als een kookboekrecept uitlegt hoe MDMA wordt gemaakt. In de ruimte staan blauwe vaten, grote laboratoriumglazen en slordig aan elkaar gelaste machines. Spullen om MDMA of amfetamine mee te maken, vertelt materiedeskundige Joost, die om veiligheidsredenen niet met zijn achternaam in de krant wil. „Als je zou willen, kun je in deze kamer drugs maken. We hebben alles wat je nodig hebt.”

In Son heeft de politie een drugslab nagemaakt. Zo realistisch mogelijk, alle onderdelen in het lab zijn aangetroffen bij drugslabs die in het land zijn opgerold. Het maken van harddrugs is populair. In 2014 ontdekte de politie 55 drugslabs, in 2015 waren dat er 59. Vooral in het zuiden: 60 van de 114 labs werden ontdekt in Limburg of Brabant. Het is een vorm van criminaliteit waarbij enige vorm van kennis is vereist, in de drugslabs maken zogeheten ‘koks’ na een ingewikkeld chemisch proces drugs als speed of xtc.

Buitenlandse interesse

Het politielab is populair, vanuit de hele wereld komen agenten naar Son voor een spoedcursus in het bereiden van MDMA en amfetamine. Ze luisteren naar Joost, die als materiedeskundige synthetische drugs werkzaam is bij de landelijke recherche. Volgens Joost is het van groot belang dat agenten leren hoe een lab er uit ziet. „Elke agent herkent een wietplant, maar het maken van harddrugs is ingewikkelder. Veel politiemensen weten bijna niks over hoe drugs worden gemaakt, en dat willen we veranderen. Zodat er straks een belletje gaat rinkelen als ze een auto controleren en ze zien daar drie glasbollen en vijf liter zoutzuur in liggen.”

Joost wijst naar een grote erlenmeyer, met daaronder een gasvlammetje dat aan een campinggasje doet denken. Het is de eerste stap van de productie van een eindproduct dat op straat zal worden verkocht als speed. In de glasbol stoppen criminelen een chemische stof waaruit de speed kan worden gemaakt: BMK. Die BMK verwarmen ze met het brandertje tot 140 graden. Als dat is gebeurd ontstaat een zogeheten halfproduct: met nog enkele kleine chemische stappen is daar makkelijk speed van te maken.

BMK is nu moeilijk te krijgen. De stof werd veel gebruikt voor drugsproductie. Daardoor is voor het bezit van BMK nu een vergunning nodig, die niet snel wordt afgegeven. Maar daar hebben de drugscriminelen iets op gevonden: ze maken zélf de BMK, uit andere chemische stoffen die wel makkelijker verkrijgbaar zijn.

„De grondstoffen die criminelen gebruiken zijn vaak niet verboden. Ze doen dat heel sluw”, zegt materiedeskundige Joost. „Zo pakken ze steeds een ander halfproduct, het is een soort wapenwedloop. En wij moeten onze agenten blijven leren wat de nieuwste ontwikkelingen zijn in de wereld van de drugsproductie, zodat ze het bijvoorbeeld blijven herkennen als ze iemand met meerdere liters van zo’n nieuwe chemische stof zien.”

Pillenmachines uit China

Joost leert de agenten die bij hem in het lab op bezoek komen ook hoe de productie van drugs georganiseerd is. Volgens Joost is het lang niet altijd zo dat criminelen een ruimte huren en daar alles van begin tot eind produceren, zoals in de tv-serie Breaking Bad. „Rond de drugslabs zijn allerlei groeperingen actief. Je hebt groepen die snel aan grondstoffen kunnen komen, en groepen die zich, soms op basis van een internetreceptje, specialiseren in het daadwerkelijke chemische proces. Daaromheen zwerven nog criminelen die zich hebben toegelegd op het leveren van chemische stoffen die niet verboden zijn, maar wel nodig voor het produceren van de drugs.”

In het midden van het politielab staan machines, die met een druk op de knop pillen maken, het einde van het productieproces van MDMA. Ook de fabrikanten van dit soort machines houdt de politie in de gaten, vertelt Joost. „Die tabletteermachines komen vaak uit China. Naar sommige producenten van machines kijken we met een schuin oog, als daar iemand veel koopt kan dat altijd het begin van een onderzoek zijn.”

Joost laat een aantal pillen zien, wijst dan naar een tabletteermachine en schudt zijn hoofd. „Er bestaan machines die wel 200.000 pillen per uur produceren. Die kun je voor een paar duizend euro in China kopen. Op die manier worden miljoenen euro’s verdiend. De wereld van de drugslabs is zo’n enorme business, ze blijven zich vernieuwen om de politie een stap voor te blijven. En wij proberen hier elke agent die ontwikkelingen mee te geven. We hebben geen keus.”

    • Bram Endedijk