Recht & Onrecht

De Politiecolumn: Verslaafd aan slimmigheidjes, wars van samenwerking

Zoals altijd blijkt de werkelijkheid veel absurder dan fictie. Onlangs maakte Het Parool bekend dat de Nationale Politie de politiebureaus aan de Warmoesstraat en Beursstraat heeft verkocht aan twee vastgoedjongens die gelinkt worden aan een van de bekendste criminelen van Nederland, Dino Soerel.

Ik herhaal het nog maar eens, het klinkt als een slechte 1-april. De politie heeft de gebouwen voor bijna 10 miljoen euro van de hand gedaan aan de eigenaren van een pand op de Rozengracht waar Dino Soerel, verdachte in het liquidatieproces Passage en voormalig partner van Willem Holleeder, zich bijna vier jaar lang schuil hield voor politie en justitie. Bij de arrestatie van Soerel vond de politie in de woning valse paspoorten en diverse vermommingstukken, waaronder pruiken en brillen. Soerel is veroordeeld tot 7 jaar gevangenisstraf voor de handel in drugs. De vastgoedjongens hadden van dit alles geen weet, zo beweren ze in Het Parool. Ze waren slachtoffer van een criminele aannemer die buiten hun weten het pand verhuurde aan Soerel.

Hoe dit ook zij, de verkoop van de politiebureaus leert veel over hoe de politie te werk gaat. Voor uw begrip: het gaat hier niet om panden op een onbewoond eiland in het midden van de Indische Oceaan. We hebben het over het politiebureau op De Wallen, een buurt die lang bekend stond als de meest criminele vierkante kilometer van Nederland. Het gebied ook van het Wallenproject, Van Traa-project en project 1012, allemaal in het leven geroepen om de mensenhandel en drugshandel aan banden te leggen en een einde te maken aan de overlast van smartshops en coffeeshops. Een van de krachtigste instrumenten hierbij is de Wet Bibob. Dat is een bestuurskundig instrument op basis waarvan een vergunning kan worden ingetrokken van een vastgoedondernemer die zijn woning heeft gebruikt als dekmantel voor criminele activiteiten. Hiermee wordt voorkomen dat de overheid criminele activiteiten faciliteert en wordt ook de concurrentiepositie van bonafide ondernemers beschermd.

Me dunkt dat er dus reden genoeg is voor de politie om een Bibob-toets uit te laten voeren wanneer ze vastgoed verkoopt op De Wallen. Met een simpele druk op de knop had de politie dan kunnen weten of er een smetje kleefde aan de ondernemers aan wie de bureaus zijn verpatst. Maar wat blijkt? De politie heeft alléén gekeken in haar eigen politiesystemen, en geen verzoek ingediend bij de gemeente voor een Bibob-toets. Burgemeester Van der Laan spreekt ‘over een onwenselijke gang van zaken’. Dat is politiek jargon voor ‘een volstrekt amateuristische manier van handelen’.

De constatering dat de politie liever op eigen houtje handelt in plaats van gebruik te maken van de kennis en kunde van andere partijen is niet nieuw. Het is een bekend geluid dat de politie het maar vervelend vindt om met andere partijen samen te werken in de aanpak van criminaliteit. Ze hebben al snel het idee de macht te verliezen, de regie uit handen te geven. Bovendien is er bij de politie weinig knowhow van de bestuursrechtelijke bevoegdheden van de gemeente. Dat is ook een van de redenen waarom de integrale aanpak van criminaliteit onvoldoende van de grond komt. Terwijl de integrale aanpak juist bewijst dat bestuurskundige maatregelen vaak effectiever zijn dan het strafrechtelijke instrumentarium van politie en justitie.

De hele gang van zaken is vooral schrijnend omdat de politie als een kind zo blij in een snoepwinkel is wanneer ze denkt weer een nieuw slimmigheidje te hebben ontdekt om de misdaad de nek om te draaien. Een volledige opsomming is onmogelijk te geven, maar de afgelopen maanden heb ik roofvogels voorbij zien komen die drones uit de lucht moeten halen, dynamische verkeerscontroles, getuigen horen onder hypnose, spionagechips, predictive policing, ‘text cars’ die waarschuwen voor fietsendieven, inzet van paragnosten – en nog veel meer. Maar gebruik maken van bewezen effectieve middelen, dat is niet aan de Nationale Politie besteed.

Marc Schuilenburg doceert aan de afdeling Strafrecht en Criminologie van de Vrije Universiteit te Amsterdam. De Politiecolumn wordt afwisselend geschreven door deskundigen uit het politieveld. 

Blogger

Marc Schuilenburg

Marc Schuilenburg doceert aan de afdeling Strafrecht en Criminologie van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Hij studeerde filosofie en rechten aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zijn nieuwste boek heet The Securitization of Society. Crime, Risk, and Social Order (2015). Hij ontving de driejaarlijkse Willem Nagelprijs van de Nederlandse Vereniging voor Criminologie voor zijn boek Orde in veiligheid. Een dynamisch perspectief (2012). Samen met Bob Hoogenboom geeft hij het mastervak ‘Politie en Veiligheid’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Zijn website is www.marcschuilenburg.nl.