Concertgebouworkest en Gatti: veel kernrepertoire

Chef van het Concertgebouworkest presenteert eerste seizoen.

Vanmiddag was hij er even, bij de presentatie van het concertseizoen 2016-2017 in het Amsterdamse Concertgebouw: Daniele Gatti, vanaf augustus officieel in functie als de zevende chef-dirigent in de 128-jarige geschiedenis van het Koninklijk Concertgebouworkest en na Riccardo Chailly de tweede Italiaan.

Gatti is 54. ‘Oud’ om nog chef-dirigent te worden van een orkest in de internationale eredivisie, schamperde de internationale pers bij zijn benoeming in oktober 2014. Maar Gatti zelf ziet dat anders. „Ik ben blij dat dit nu komt en niet twintig jaar geleden, toen ik elk concert nog opvatte als een kans om mezelf te bewijzen.”

Gatti leidt het orkest volgende maand al in onder andere Berlioz’ Symphonie fantastique. Maar zijn officiële start maakt hij half augustus. Opvallend: hij bijt zich vrijwel meteen vast in kernrepertoire van het orkest: Mahler en Bruckner. „Juist bij een wisseling van de dirigentenwacht moet de focus van een orkest heel helder zijn”, vindt hij. „En Mahler en Bruckner zijn Concertgebouworkesterfgoed.”

Gatti’s visie op de symfonieën van Mahler lag ten grondslag aan zijn benoeming. Maar Bruckner dirigeerde hij weinig. „Bruckner vind ik moeilijk; zijn symfonieën spelen zich af in een kosmische superdimensie. Ik verwacht dat mijn Bruckners een laboratorium zullen zijn op zoek naar die sensatie.”

Gatti was chef van onder meer het Philharmonia Orchestra in Londen en het Orchestre National in Parijs. Ook als operadirigent maakte hij carrière. Maar zijn benoeming in Amsterdam is niet onomstreden. Waarom hij? Journalisten die hem langjarig aan het werk hoorden, stelden soms scherpe diagnoses: Gatti zou te weinig écht onderscheidend topniveau hebben.

Krijgen zij gelijk? De concerten die Gatti tot nu toe in Amsterdam leidde, oogstten wisselende reacties. Gatti kan extreem zijn in zijn interpretaties. „Je wilt als kunstenaar herinnerd worden om je eigenheid, de risico’s die je durft te nemen”, zegt hij zelf.

Maar sommige van zijn Mahlers en zijn blik op Verdi’s Falstaff waren onvergetelijk. Zijn techniek is voorbeeldig. En een relatie kan groeien. De musici van het Concertgebouworkest zijn merendeels enthousiast over zijn benoeming en Gatti zelf is intens opgetogen en zal er alles aan doen om te excelleren.

„Ik ben niet naïef”, zegt hij. „Elke relatie heeft moeilijke momenten. Maar als we allemaal vanuit ons hart muziek maken en streven naar topniveau zal het blijven bij productieve meningsverschillen.”

    • Mischa Spel