Column

Merkels wallen

Hoe gaat het toch met Angela Merkel persoonlijk? Zeer slecht, volgens René Cuperus, columnist van de Volkskrant en senior medewerker van de Wiardi Beckman Stichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA.

Hij baseerde zijn oordeel op het uiterlijk van de bondskanselier, zoals hij dat had waargenomen op tv-beelden van haar tijdens de persconferentie van afgelopen vrijdagnacht, toen ze in Brussel uitleg gaf over de anti-Brexitdeal met haar Britse collega Cameron.

Ze zag er volgens Cuperus ‘totaal uitgewoond’ uit: „Als een bokser in de laatste ronde van een gevecht in het superzwaargewicht. Haar wallen drukten de oogbollen uit de kas. En de woorden stroopten uit haar mond alsof ze net zes witte wijn op had.” […] „Wie een goede oogwallen-analyse maakt”, schreef Cuperus, „die ziet alle problemen van hedendaags Europa in haar blik en lichaamstaal weerspiegeld.”

Ik neem aan dat ze op het wetenschappelijk bureau van de PvdA niet álle analyses op de oogwallen van politici baseren – dan zou de vrijwel walloze Diederik Samsom nog jarenlang onbetwist partijleider kunnen blijven. Maar als experiment leek het me een aardig idee. Dus zocht ik die beelden van Merkel op om Cuperus’ diagnose te verifiëren.

Zijn beschrijving is niet slecht, maar mij toch iets te plastisch en naar overdrijving neigend. Ik zie geen uitgeputte bokser met uitpuilende oogbollen, eerder een vermoeide 61-jarige vrouw die urenlang naar het arrogante, nationalistische gedram van haar Britse collega heeft moeten luisteren en nu weleens naar bed wil.

In plaats daarvan moet ze de internationale pers te woord staan, en dan spreekt ze misschien wat langzaam, maar tegelijk zo zorgvuldig en genuanceerd als ik nog nooit een vrouw met zes witte wijn op heb horen doen.

Kortom, met zo’n oogwallen-analyse moet je voorzichtig zijn. Voor je het weet projecteer je je eigen gevoelens, gedachten en wallen op die van een ander. Ik opper dit omdat op de foto van Cuperus’ gezicht boven zijn column ook duidelijk walvorming te zien is, terwijl hij nota bene vijf jaar jonger is dan Merkel en vermoedelijk bij de Wiardi Beckman Stichting een rustiger baan heeft dan zij.

Dat alles neemt niet weg dat hij terecht constateert dat Merkel in een razend moeilijke fase van haar politieke carrière is beland. Oekraïne, vluchtelingencrisis, Syrië, ‘Brexit’ – wat stormt er niet allemaal op haar af?

Treffender dan de oogwallen-analyse vind ik in dit verband de anekdote die ik in een portret van haar in de Süddeutsche Zeitung las. De druk op haar wordt het meest manifest als die even van haar afvalt, schreef die krant.

Bij de herdenking van de bevrijding van vernietigingskamp Auschwitz sprak schrijfster en overlevende Ruth Klüger de Bondsdag toe. Zij noemde het gedrag van Duitsland in de vluchtelingencrisis een „tegenovergesteld voorbeeld” van de nazipraktijken. „Ik ben een van de vele buitenstaanders die van verwondering naar bewondering is overgegaan.” Ze noemde Merkels ‘Wir schaffen das’ een „eenvoudige en ook heroïsche leus”.

Merkel reageerde niet in de Bondsdag, maar ze vertelde later dat het moment haar ontroerd had. Ze nodigde Klüger spontaan uit voor een bezoek aan haar ambtswoning, nog diezelfde avond.

Angela Merkel lijkt me taaier dan haar wallen suggereren.