Delicaat klusje voor Chris Rock

Foto

Wat doet Chris Rock? Hoe hard zullen de grappen van de 51-jarige komiek zijn die zondag het prijzengala in het Dolby Theatre in Los Angeles presenteert?

Het is een zeer delicate operatie voor Rock. Zwarte rappers eisten dat hij afzegde omdat er voor het tweede jaar op rij niet één Afro-Amerikaanse kandidaat is genomineerd. „Tijdens de Oscars mogen gekleurde mensen prijzen weggeven en zelfs entertainen”, zo begon actrice Jada Pinkett Smith vorige maand een reeks boze tweets. „Maar we worden zelden erkend voor onze artistieke prestaties.”

Na de Oscarnominaties zonder één zwarte naam werd hashtag OscarsSoWhite trending. Jada en echtgenoot Will Smith – niet genomineerd voor Concussion – kondigden een boycot aan. Dus zijn alle ogen gericht op Chris Rock. De controverse zou wel eens goed voor de kijkcijfers kunnen zijn. In 2005 presenteerde Chris Rock de Oscars al met succes, dit keer moet hij het fiasco van vorig jaar doen vergeten. De zichtbaar onwennige presentator Neil Patrick Harris probeerde toen de kritiek over het geringe aantal nominaties voor de Martin Luther Kingfilm Selma te sussen met een aantal doodgeboren grapjes over ras. Tevergeefs.

Ditmaal wordt het vast leuker. Al sinds zijn begindagen als stand-up komiek in New York is Rock wars van politieke correctheid. Hij staat bekend om harde grappen over kleur. „Er zijn zwarte mensen en er zijn niggers”, foeterde hij in Bring the Pain, een conference uit 1996. De laatsten verpesten het voor de eersten, legde hij uit. „Niggers scheppen op over dingen die een gewone man gewoon vindt. ‘Ik heb nooit in de gevangenis gezeten.’ Wat wil je, een koekje? Je hóórt de cel niet in te gaan, motherfucker!”

Tegelijkertijd is hij een geliefde stem in de zwarte gemeenschap. Hij was stemacteur in blockbusters als Madagascar (2005) en maakte als vader van twee meisjes Good Hair (2009), een empathische documentaire over de complexe wereld van Afro-Amerikaans haar.

Christopher Julius Rock III is nazaat van een slaaf en de kleinzoon van een dominee. Onder leiding van mentor Eddie Murphy heeft Rock altijd een trots zelfbewustzijn gemengd met genadeloze zelfspot, waarbij ras en etniciteit steeds een leidend thema zijn.

De filmwereld doet op dit moment denken aan een snelkookpan, zegt William Goldstein (79), al decennia stemmend lid van de Academy. Als (blanke) componist werd hij bekend door zijn werk voor het zwarte platenlabel Motown, tegenwoordig zit hij in de Oscarcommissie voor niet-Engelstalige films. Het is volgens hem aan Rock om met humor druk van de ketel te halen, zonder zijn gastvrouwen en -heren al te grof te beledigen. Goldstein: „Dat komt wel goed. Hij is extreem slim. Het materiaal ligt voor het oprapen. Ik verwacht veel grappen ten koste van blanken en ik twijfel er niet aan dat het hilarisch wordt.”

Het kleurdebat in Hollywood is verre van nieuw. „Het is een blanke industrie. Zoals de NBA [het profbasketbal, red.] een zwarte industrie is. Ik zeg niet eens dat het verkeerd is. Maar het is zo”, schreef Rock twee jaar geleden in een artikel voor The Hollywood Reporter. Of die ontspannen houding standhoudt in het #OscarsSoWhite-tijdperk, zal zondag blijken. Net als vorig jaar, is een hele reeks Afro-Amerikanen uitgenodigd om de blanke winnaars te introduceren. Rapper Common, Whoopi Goldberg, acteur Michael B. Jordan van Creed, muzikant Pharrell Williams en tal van andere niet-blanke sterren mogen toch nog wat zwart op het podium brengen. En entertainen, zoals Jada Pinkett Smith schreef.

In reactie op de zwarte kritiek kwam het bestuur van de Academy met maatregelen om de diversiteit onder de 6.300 stemmende leden te vergroten. Om plaats te maken raken leden die tien jaar geen film hebben gemaakt hun – nu levenslange – stemrecht kwijt. Componist Goldstein is daar woedend over. De filmbranche erkent zwart talent wél, zegt hij. Het verhaal gaat dat „de gemiddelde Oscar-stemmer” een 63-jarige blanke man is die stemt op mannen als zichzelf – en een hiphopfilm als Straight Outta Compton negeert. Goldstein, met verheven stem: „Dat suggereert dat we geen empathie zouden kennen.” En is het dan nooit genoeg? Goldstein somt op: 12 Years a Slave won in 2014 drie Oscars. Selma was vorig jaar genomineerd als beste film. De afgelopen jaren waren er nominaties en Oscars voor Forest Whitaker (Last King of Scotland), Mo’Nique (Precious), en Viola Davis (The Help). „En wij zijn een stelletje racisten die zwarten buiten de deur willen houden?”

En zwart Hollywood? Dat ziet in twee jaar op rij zonder zwarte nominaties een bevestiging van het vermoeden dat Hollywoods blanke elite vindt dat het zijn plicht wel heeft gedaan, en nu weer overgaat tot de orde van de dag. Rock houdt van zijn kant de laatste weken de kaarten dicht tegen de borst. Zijn agente wijst een interviewverzoek af en zijn recente tweets gaan niet over OscarsSoWhite. De (zwarte) acteur Don Cheadle probeerde hem wel uit de tent te lokken. „Yo, Chris”, twitterde Cheadle, „Kom me opzoeken tijdens de Oscars. Ze zeggen dat ik auto’s moet parkeren op niveau G.”