De scepsis over dit Syrië-akkoord is groot

Zolang niet alle strijdende partijen in Syrië beloven de wapens neer te leggen, is de kans op een staakt-het-vuren klein, zeggen waarnemers.

Foto Reuters

Eerst zien, dan geloven. Dat is het overheersende gevoel onder diplomaten en waarnemers over het akkoord dat Rusland en de Verenigde Staten maandag sloten over een „staken van de vijandigheden” in Syrië. De afspraken wijken niet veel af van de vorige wapenstilstand, die anderhalve week geleden in München werd gesloten, en die eigenlijk door niemand werd nageleefd.

Het Syrische regime en de belangrijkste alliantie van rebellen- en oppositiegroepen hebben dinsdag ingestemd met het nieuwe akkoord. Maar de voorwaarden die ze stellen zijn dezelfde als de vorige keer, waardoor de kans dat het akkoord standhoudt erg klein is.

De wapenstilstand moet zaterdag ingaan, maar geldt niet voor alle strijdende partijen. De terreurgroepen Islamitische Staat en Jabhat al-Nusra, die grote delen van Syrië controleren, zijn geen partij. VN-gezant Staffan de Mistura noemde het „bemoedigend”, maar erkende dat het moeilijk wordt om de strijdende partijen aan de afspraken te houden.

Het Hoge Onderhandelingscomité, dat een dertigtal oppositie- en rebellengroepen vertegenwoordigt, gaf na een bijeenkomst in Saoedi-Arabië een verklaring uit. Daarin waarschuwde het comité dat „instemming met het bestand voorwaardelijk is”. Belangrijkste eis blijft implementatie van resolutie 2254 van de VN-Veiligheidsraad, die de strijdende partijen oproept de belegering van burgers te beëindigen, hulporganisaties toegang te verlenen, de bombardementen en artilleriebeschietingen te staken en gevangenen vrij te laten. De kans is nihil dat dit gebeurt.

Het Syrische regime verklaarde dat het „instemt met een einde aan de gevechtsoperaties op voorwaarde dat de strijd tegen terrorisme blijft voortduren”. Aangezien het regime alle rebellengroepen als terroristen beschouwt, is dit in feite een vrijbrief om door te gaan met vechten.

Dit is de belangrijkste reden dat de scepsis over het akkoord groot is onder diplomaten. De Russen houden sinds het begin van hun luchtoffensief vol dat ze het gemunt hebben op IS en andere terreurgroepen, terwijl ze in werkelijkheid voornamelijk andere rebellengroepen bombarderen. Jabhat al-Nusra wordt, in tegenstelling tot IS, door veel Syriërs gezien als onderdeel van de legitieme oppositie.

Het akkoord stipuleert niet tot in detail hoe de naleving zal worden gecontroleerd. De VS en Rusland zullen een „hotline” openen om informatie te delen over rebellen die de wapenstilstand naleven. Ze moedigen anderen aan hetzelfde te doen. Maar ze hebben nog geen vastomlijnd plan hoe dit vorm moet krijgen.

    • Toon Beemsterboer