Column

Dit is er veranderd in de moeder aller winkelstraten

Hier, op nummer 58 in de Kalverstraat in Amsterdam, is het stil. Buiten drentelt het winkelend publiek en fietsen toeristen op aanwijzing van een verkeersregelaar tussen de mensen door. Het Rokin is opgebroken en nu mag je hier fietsen. Kennelijk...

Binnen heerst serene rust. Hier is winkelen geen religie. Dit is de Papegaai, een rooms-katholieke kerk, gesticht in 1848. Hier stond ooit een katholieke schuilkerk in een woonhuis met een papegaai als gevelsteen, lees ik over de naam. In de 55 jaar jaar dat ik in Amsterdam woonde, was ik nooit binnen geweest. Nu voel ik me een pseudo-pelgrim, op bedevaart door de Kalverstraat. Met in m’n hand de ‘bijbel’ van de opkomst van het V&D-concern: Moed, macht en miljoenen van Jeroen Terlingen. Hij vertelt de saga van Anton Dreesmann, de pater familias, die de winsten én de panden van V&D gebruikte om het Vendexconglomeraat op te bouwen. Warenhuizen. Damesmodezaken. Juweliers. Uitzendbureaus. Een bank.

Zouden de heren Vroom en Dreesmann, de katholieke aartsvaders van het warenhuis, hier ook wel eens gezeten hebben? Voor een ingeving van goddelijke inspiratie? Of om een kaarsje te branden?

Terlingen liep een kwart eeuw geleden door de Kalverstraat om zijn stelling te onderstrepen hoeveel onroerend goed Vendex bezat. De nieuwe private equity-eigenaren hebben na hun overname van Vendex in 2004 de panden snel verkocht. Kassa. Daarmee verloor het concern het klassieke appeltje voor de dorst: de stenen. Later is het Vendex conglomeraat uitverkocht. Weer kassa.

V&D had veel verschillende eigenaren voordat het failliet ging:

Tijd om de wandeling van Terlingen en m’n herhaling in juni 2014 weer eens te maken. Wat verandert er in deze moeder aller winkelstraten?

Nummer één: je ziet meer crisis op straat dan in juni 2014. V&D en La Place zijn „wegens omstandigheden” gesloten. Ook schoenenwinkel Manfield op nummer 204 is dicht. „Wegens omstandigheden.” Net als Steve Madden. Ze waren merken van Macintosh, de beursgenoteerde winkelketen die eind vorig jaar op de fles ging. Maar de gaten die in 2014 waren gevallen of dreigden te vallen, zoals de grote lege panden van De Slegte en van Maison de Bonneterie, zijn gevuld. Leegstand duurt hier niet lang.

Verandering twee. De klassieke vaderlandse detailhandelsfamilies zijn minderheden. Er zitten vier winkels van het Blokker-concern: een Xenos, een Bart Smit, een Big Bazar en een Blokker. Er is een WE van de familie De Waal, die in 1998 de overname van De Bijenkorf en de Hema door Vendex probeerde te blokkeren. Verder nog een America Today van ondernemer Roland Kahn, die vergeefs heeft geprobeerd V&D te redden. Kahn had aan het begin van de straat ook een Cool Cat. Die is weg.

Verandering drie: ook in deze dure straat rukken de toeristentrekkers op. Twee kaaswinkels. Een Yo..tella (frozen yoghurt). Een Warm Waffles die een levenloze indruk maakt. De tabakswinkel op nummer 78, een veteraan in de straat, heeft nu vooral souvenirs in zijn etalage.

Verandering vier. Van het Vendexconcern uit Terlingens boek resteert steeds minder. Dixons is hier weg. Juwelier Siebel is weg. Claudia Sträter, Hunkemöller en Perry Sport zitten er nog. Met andere eigenaren. Als ik ’s middags weer achter m’n pc zit, blijkt Perry ook uitstel van betaling te hebben gevraagd.

Als ik door de draaideur van de Papegaai weer naar buiten loop, de Kalverstraat in, zie ik dat het credo van de kerk meer is dan: Een kwartier voor God.

Eronder staat: Steun de Stilte.