‘Ik ga minder ingrijpen, we willen emotie zien’

John Reid: De mensen moeten praten en niet ik.”Foto Lars van den Brink

Maar liefst dertig rechters solliciteerden naar de functie van de rijdende rechter. De uitverkorene om mr. Frank Visser op te volgen – die overstapte naar SBS - werd mr. John Reid. Hij is kantonrechter te Alkmaar en ‘co-auteur Fokke & Sukke’, zoals het staat in het register voor de nevenfuncties van rechters.

Op de Nieuwjaarsborrel van de Raad voor de Rechtspraak werd Reid uitgenodigd voor een gesprek door de president van de Hoge Raad, mr. Maarten Feteris. Reid (48) vertelt het om te illustreren hoe prestigieus de functie van de rijdende rechter is. „Het is toch ongelooflijk dat ik meteen door Feteris werd uitgenodigd?” De vrees dat magistratelijk Nederland de neus zou ophalen voor de geschillenbeslechter van het 21 jaar oude tv-programma bleek nergens op gebaseerd. „Ik was verbaasd dat zo veel rechters hadden gesolliciteerd. Ik hield er serieus rekening mee dat ik de enige was. Ik dacht: wie wil die functie nou? Het is niet eigen aan de beroepsgroep. Rechters werken liever in de luwte.”

Reid maakte een proefopname, samen met een vrouwelijke strafrechter uit Zwolle en een strafrechter uit Amsterdam. De rechters gingen op locatiebezoek, waar acteurs vol overgave de rol van boze buren speelden. „Dat was erg leuk en ook erg moeilijk want de acteurs hadden de opdracht ons het vuur aan de schenen te leggen”, zegt Reid. Hij werd het.

De tijden in de rechterlijke macht veranderen, constateert Reid aan de houten eettafel van zijn Haarlemse woning. „In de jaren negentig wilden rechters zelfs niet met hun naam in de krant, want je vertegenwoordigt een instituut en je spreekt niet als persoon recht. Het was ook zeker niet de bedoeling dat ze op tv kwamen.”

Nu heeft de rechter een gezicht. Reid juicht dat toe. „Ik vind dat je je als rechter op een zitting met naam en toenaam moet voorstellen. Al was het maar om inhoud te geven aan het instituut van wraking. De mensen moeten weten wie je bent. In al mijn jaren als rechter is het overigens maar twee keer voorgekomen dat iemand op een zitting aan Fokke & Sukke refereerde. Een keer herkende een advocaat me en een andere keer vroeg een burger: ‘dit is minder leuk dan een grap maken hè?”

Reid is een dag minder gaan werken om zijn tv-optredens erbij te doen. De waarnemend president van de rechtbank Noord-Holland Ingrid Corbey laat desgevraagd weten het prima te vinden dat haar collega bijklust op tv. „Het is een goede manier om een breed publiek kennis te laten maken met het werk van de rechter.”

U wilde als maker van Fokke & Sukke nooit interviews geven. Wat is er veranderd?

„Ik wilde geen verwarring stichten bij de rechtzoekenden. Als ik de avond voor de zitting moppentappend als maker van Fokke & Sukke bij DWDD zou zitten, zou dat verkeerd kunnen vallen. Het was geen principekwestie, ik vond dat een rechter best op tv mocht komen.”

Was ‘De rijdende rechter’ uw favoriete tv-programma?

„Nee”, zegt Reid en begint hard te lachen. „Wekenlang leefde ik er naartoe, haha. Nee, maar ik keek het wel. Het is altijd leuk een collega aan het werk te zien op televisie in plaats van in de rechtszaal. Ik heb jaren geleden al wel eens tegen vrienden gezegd: als Frank Visser ermee ophoudt, wil ik het wel overnemen.”

Er zijn al acht uitzendingen opgenomen. Hoe ging het?

„Het was moeilijk omdat je niet weet hoe televisie maken werkt. De camera, je houding, het lopen, het draaien. Je bent met het conflict van die mensen bezig. Je feitenvergaring moet deugen en intussen moet je ook televisie maken. Dat betekent dat je je handen niet op je rug moet houden want dan zie je er dik uit. Ik hoefde ook niet mijn eigen kleren aan maar ik werd gestyled.”

Hebben ze u getraind hoe je op tv een conflict moet oplossen?

„Nee want dat kan ik al. Daar ben ik volledig vrij in. De redactie vraagt steeds: wat heb je nodig om je werk zo goed mogelijk te kunnen doen? Ik heb uitgelegd dat de volgorde van de opnames voor mij geen logische is. Als kantonrechter heb je eerst een comparitie met partijen en na de uitwisseling van standpunten kan ik zeggen: zullen we eens gaan kijken? Nu is het andersom: je begint op de locatie”.

In de eerste uitzending gaat mr. John Reid op bezoek bij boze buren in Overdinkel. „Een plek waar je kunt spugen over de Duitse grens, diep, diep in Twente. Twee villa’s en de bewoners hadden wel tien klachten over en weer: jouw overbouw hangt over mijn grond, je coniferen zijn te hoog, je ramen zijn te dicht bij de erfgrens etc. Genoeg om over te praten. Niet een klassieke rijdende-rechterbuurt trouwens want dat is de volkswijk. Maar het is typisch kantonrechterswerk: samen met partijen en zonder advocaat een oplossing voor geschillen zoeken.”

Levert rechtspleging spannende televisie op?

„Goede rechtspleging is bijna per definitie saai. Als ik een dossier doorneem in de rechtszaal, stel ik eerst een hele reeks gesloten vragen om te kijken of ik de feiten uit het dossier goed heb begrepen. Dus ik vraag: ‘klopt het dat u de brief van 23 februari niet ontvangen heeft?’ ‘Klopt het dat de tegels er al lagen?’ Ik deed dat ook zo bij de eerste opnames. De regisseur zei: ‘als je nog een keer vraagt of iets klopt, ga ik je echt schoppen’. De mensen moeten praten en niet ik.”

Voor tv is het pas echt leuk als partijen elkaar verbaal naar de strot vliegen?

„Ja, voor tv is dat natuurlijk mooi. Met dempende interventies moet ik voortaan iets langer wachten. In de rechtszaal zou je partijen eerder afkappen. Nu willen we emotie zien. Dat maakt het programma leuk.”

Mr. Frank Visser trok 1,5 miljoen kijkers. Moet u dat ook halen om niet de bons te krijgen?

„Die kijkcijfers ga ik niet halen. Tegenover zeven van de eerste tien afleveringen staat Champions League voetbal geprogrammeerd. Dat is pure pech. Ik heb de afspraak om er tien op te nemen. Ik weet niet wie wanneer de beslissing neemt om mijn contract te verlengen.”

U wordt een bekende Nederlander, straks gaat iedereen op sociale media commentaar op u leveren. Eng?

„Ja dan zeggen ze: ‘wat een kakker’ of ‘ik vond meester Visser veel leuker’. Ik ga die commentaren gewoon niet bijhouden. Ik ben blij dat ik ouder ben en al weet wie mijn vrienden zijn. Ik ben al geland, ook in wie ik ben, en in wat ik kan. Ik denk dus serieus dat kritiek me niets zal doen.”

Maar u kunt straks niet meer anoniem winkelen in de Lidl?

„Dat is waar. Zelfs ik weet dat Frank Visser zijn boodschappen doet bij de Jumbo in Hilversum omdat mensen die in Hilversum wonen mij dat vertellen. Ik ben niet naïef. Ik kies voor een tv-programma. Dan moet je niet gaan zeuren als mensen straks op straat foto’s van je gaan maken. Ik kan je zeggen: John Reid doet meestal zijn boodschappen bij de Albert Heyn in de Kruisstraat in Haarlem.”

Bent u niet bevreesd dat een rechterlijke loopbaan nu niet meer mogelijk is?

„Dat zou kunnen. Maar ik zit nu goed op mijn plek als kantonrechter. Dat is prachtig werk. Ik zou alleen nog carrière kunnen maken bij het gerechtshof. Als ze me daar niet zouden willen omdat ik de rijdende rechter ben geweest, dan is dat echt hun probleem.”

    • Marcel Haenen