Obama presenteert plan voor sluiting Guantanamo Bay

Het Pentagon wil 30 tot 60 gevangenen opnemen op Amerikaans grondgebied. Een plan daartoe is naar het Congres gestuurd.

Amerika heeft dertien plekken gevonden waar gevangenen uit Guantanamo Bay opgevangen kunnen worden. Foto Paul J Richards/AFP

Het Pentagon heeft dertien mogelijke locaties in de Verenigde Staten op het oog waar gevangenen uit het omstreden Amerikaanse detentiecomplex Guantanamo Bay in Cuba kunnen worden opgevangen. Dat blijkt uit het plan dat president Barack Obama dinsdag naar het Amerikaanse Congres stuurde voor de sluiting van de gevangenis. Het is een nieuwe poging van Obama om gevangenen uit Guantanamo Bay op eigen grondgebied te gaan huisvesten.

Momenteel zitten er nog 91 personen vast in het detentiecomplex. Nog dit jaar moeten 35 gedetineerden naar andere landen worden overgeplaatst. De resterende dertig tot zestig gevangenen zullen vervolgens, als het plan wordt goedgekeurd door het Amerikaanse Congres, in de Verenigde Staten worden ondergebracht.

Exactie locaties nog onduidelijk

Waar de gevangenen exact terecht moeten komen, zal in samenspraak met het Congres besloten worden, stelt Obama in een toelichting. Het door de Republikeinen gedomineerde Congres wil echter dat geen enkele verdachte voet op Amerikaanse bodem zet. Het is daarom nog onduidelijk of Obama ook daadwerkelijk gaat slagen in zijn missie. Op een persconferentie zei hij daarover dinsdag:

“Dit plan verdient een eerlijke beoordeling, zelfs in een verkiezingsjaar. Het gaat om het sluiten van een hoofdstuk in onze geschiedenis. Voortzetting van deze gevangenis is schadelijk voor onze eigen veiligheid en gaat tegen Amerikaanse waarden in. Momenteel houden we al gevaarlijke terroristen vast in de Verenigde Staten en dat werkt prima.”

Tijdens de persconferentie speelde Obama ook nadrukkelijk de financiële kaart. De kosten voor de sluiting van de gevangenis gaan zo’n 290 tot 475 miljoen dollar bedragen, maar daartegenover staat dat het huisvesten van de gedetineerden op eigen grondgebied de VS jaarlijks een besparing van 65 tot 85 miljoen dollar moet opleveren ten opzichte van de huidige situatie. Dat bedrag is binnen drie tot vijf jaar terugverdiend, meent Obama.

Sluiting beleidsdoel Obama

De faciliteit op Cuba kon vanaf het moment dat deze in 2002 in gebruik werd genomen op veel kritiek rekenen van mensenrechtenorganisaties en andere regeringen. Verdachten in de oorlog tegen terreur werden zonder enige vorm van proces in Guantanamo Bay vastgezet. Vaak betrof het mensen die werden verdacht van banden met Al-Qaeda of de Talibaan in Afghanistan.

Het sluiten van de omstreden gevangenis is een van de belangrijkste prioriteiten voor Obama tijdens zijn huidige ambtstermijn, die begin 2017 afloopt. De president kreeg echter al snel te maken met de vraag waar de gevangen dan heen moesten. Hij zei daar dinsdag over:

“Ik wil dit plan niet afschuiven op een andere president. Het is niet alleen goed voor onze veiligheid, het bespaart ook nog eens geld.”

Overeenkomsten met afzonderlijke landen

Met afzonderlijke landen worden nu overeenkomsten gesloten om de gedetineerden op te nemen. Op het hoogtepunt, in 2003, zaten 680 personen vast in Guantanamo Bay. Recentelijk werden onder meer in Oman, Bosnië-Herzegovina en Montenegro gevangenen uit het complex in Cuba geplaatst. Nederland gaf eerder bij monde van minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders aan pas te denken over een eventuele overname van gedetineerden na sluiting van de gevangenis.

De Amerikaanse krant New York Times maakte een overzicht van de landen waar de gedetineerden tot op heden naartoe zijn overgeplaatst.

    • Jorg Leijten