De bedrieglijke eenvoud van beeldtaal

Choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui laat in Ballet Vlaanderen een speels paar als puppies gretig om elkaar heen draaien. In theaterstuk Der Entertainer draait het vooral om neergang. Van een gezin, een tijdperk en een samenleving.

In de dans vertegenwoordigen ze twee uitersten, Hans van Manen (83) en Sidi Larbi Cherkaoui (39), maar in het programma van Ballet Vlaanderen staan ze gebroederlijk naast elkaar. De man van de klare lijn, de uitgepuurde danstaal en de verdieping, naast de eclecticus, altijd op zoek naar nieuwe invloeden ter verbreding van zijn hybride stijl.

Met deze keuze lijkt Cherkaoui, sinds september artistiek directeur van het Antwerpse gezelschap, de breedte van het hedendaagse ballet te willen demonstreren. De combinatie van werken is goed gekozen, met als ‘hoekdelen’ het romantische, kristalheldere Four Schumann Pieces (Van Manen, 1975) en Fall (Cherkaoui), een bij vlagen sterke impressie van door herfstwind voortgejaagde bladeren, razendsnel cirkelend vlak boven de grond, soms plots opwarrelend. Met – toeval? – een toneelbeeld van door wind bewogen doeken, net als in Van Manens fameuze Adagio Hammerklavier.

Tegenover de jongensachtige branie in de variaties voor drie mannen in Van Manens succesvolle Solo op muziek van Bach, plaatst Cherkaoui in Faun (op Debussy) een speels paar dat als puppies gretig om elkaar heen draait, rollebolt en acrobatisch stoeit, echter zonder de erotische spanning van Nijinksy’s oerfaun.

Interessant is de manier waarop Cherkaoui zijn hedendaagse stijl heeft verweven met het klassieke idioom; de ‘moedertaal’ van Ballet Vlaanderen. Niet dat dat direct belangwekkende vernieuwingen oplevert, maar het geeft de groep wel aanzien, zeker door de toevoeging van dansers uit Cherkaoui’s meer experimentele gezelschap Eastman.

Overigens lijken de dansers minder moeite te hebben met de extreme lenigheid die Cherkaoui van hen vraagt dan met de specifieke ‘bite’ van een goede Van Manen-interpretatie. De glimlachende poezeligheid waarmee Four Schumann Pieces wordt uitgevoerd, doet afbreuk aan de oorspronkelijke sfeer van melancholie. Solo komt dichter bij de intentie. Waarmee weer bewezen is dat de helderheid en relatieve eenvoud van Van Manens danstaal bedrieglijk is.