‘Mensensmokkel levert 3 tot 6 miljard op’

In 2015 werden miljarden verdiend in wat volgens Europol de “snelst groeiende criminele markt” is in Europa.

Vluchtelingen die net over de grens van Macedonie en Griekenland zijn gekomen, stappen op een trein naar Servië. ANP / Bart Maat

Vorig jaar is naar schatting 3 tot 6 miljard euro verdiend aan mensensmokkel in Europa. Dat staat in een maandag verschenen rapport van Europol. Daarin wordt een helder beeld geschetst van hoe mensensmokkelaars opereren.

Volgens de Europese politieorganisatie kunnen de opbrengsten verdubbelen of verdrievoudigen, als de omvang van de migratiecrisis aankomend jaar standhoudt. Europol spreekt van de “snelst groeiende criminele markt in Europa”. Ook zou het een “zeer aantrekkelijk criminele tak van sport” zijn, door grote winsten en een kleine pakkans.

Meer dan een miljoen migranten zijn vorig jaar de Europese Unie illegaal binnengekomen. Ruim 90 procent van de migranten wordt volgens Europol geholpen tijdens hun tocht naar de Europese Unie, in de meeste gevallen door criminele organisaties. Zij bieden vaak transport, accommodaties en vervalste documenten aan, tegen hoge prijzen. Verdachten van mensensmokkel zijn afkomstig uit meer dan honderd landen.

Onder andere Roemenië, Bulgarije, Egypte, Polen, Hongarije, Egypte, Pakistan en Irak worden genoemd als landen waar bendeleden, die bij Europol in het vizier zijn, vaak vandaan komen. 44 procent van de criminele organisaties zou bestaan uit uitsluitend leden van buiten de EU. 30 procent zou bestaan uit uitsluitend criminelen van binnen de EU en 26 procent uit een mix. In Nederland werken relatief veel Bulgaren, Turken en Polen in de mensensmokkel.

Adverteren op internet

In netwerken van mensensmokkelaars is er volgens Europol vaak sprake van een aantal leiders, die de algehele smokkelpraktijken overzien. Zij hebben alleen contact met een beperkt aantal kernleden van de organisatie. Er zijn ook lokale leiders, die bijvoorbeeld prijzen vaststellen, vluchten boeken en coördineren op lager niveau.

Criminelen op een nog lager niveau worden vaak ingezet als chauffeur, scout, of recruiter. Er zit een grote doorloop in deze bendeleden. Vervalsers van documenten werken vaak voor meerdere organisaties tegelijk.

22 procent van de verdachte mensensmokkelaars in beeld bij Europol heeft ook een link met drugssmokkel. Een andere opvallende conclusie van Europol: sommige mensensmokkelaars gebruiken sociale media om te adverteren.

Routes van migranten

De meeste migranten kwamen vorig jaar binnen via Griekenland, Italië stond op nummer 2. Geliefde bestemmingen zijn Duitsland, Zweden en Groot-Brittannië. Vaak geldt: hoe veiliger de smokkelroute, hoe meer geld mensensmokkelaars vragen.

Mensensmokkelaars richten zich op zogenoemde hotspots, plekken waar veel migranten langs reizen of gunstig zijn qua infrastructuur. Binnen de EU liggen die bijvoorbeeld in Kopenhagen, Calais, Berlijn, Parijs, Wenen en Warschau. In Nederland is de Hoek van Holland volgens Europol een hotspot en in België Zeebrugge.

Europees centrum in Den Haag

Het rapport van Europol werd gepubliceerd op de dag dat in Den Haag een Europees centrum tegen mensensmokkel opende. Het European Migrant Smuggling Centre (EMSC) maakt deel uit van Europol en heeft als belangrijkste taak EU-lidstaten te helpen bij het ontmantelen van criminele mensensmokkelnetwerken. Het centrum zou het voor EU-lidstaten ook makkelijker moeten maken om informatie te delen.

    • Liza van Lonkhuyzen