God weg, kerk weg, Weesp weg

Werd de raad verkeerd geïnformeerd? En hoeveel petten draagt de projectontwikkelaar? De sloop van een kerk houdt Weesp bezig.

De leegstaande Laurentiuskerk aan de Herengracht in Weesp. Alleen de toren zou blijven staan als de plannen doorgaan. Foto Olivier Middendorp

Staat de politiek nog wel in dienst van de burgers? Die vraag van een inwoner van Weesp blijft hangen na een lange en druk bezochte informatieavond in het stadje aan de Vecht, tussen Amsterdam en Hilversum. De avond gaat over de plannen voor de gedeeltelijke sloop van de Sint Laurentiuskerk, die leegstaat en dreigt te verzakken.

De katholieke parochie heeft het gemeentelijk monument in 2014 verruild voor een kleiner gebouw. Cees van Vliet, een projectontwikkelaar uit Weesp, wil de neogotische kerk uit 1876 grotendeels slopen en de kerktuin bebouwen. Zijn plan druist in tegen het bestemmingsplan dat nog geen drie jaar geleden is vastgesteld. En toch heeft hij de steun van het college en de gemeenteraad.

Het is nog veel erger

Hoe is dat gebeurd? Die vraag heeft Weesp sinds najaar 2015 in zijn greep. „Het gemeentebestuur heeft de gemeenteraad onvolledig geïnformeerd”, zegt Kees Sietsma, voorzitter van de stichting die de kerk wil behouden. Het is nog veel erger, stelt Gerton van Unnik, onafhankelijk gemeenteraadslid. „Cees van Vliet is de regisseur van de coalitie en heeft dit geregeld. Ze noemen hem niet voor niets de Berlusconi aan de Vecht.”

Het is even na achten op vrijdagavond als Sietsma de gasten op de informatieavond verwelkomt. Na een korte introductie van bioloog en Weespenaar Midas Dekkers – God heeft de kerk verlaten maar dat betekent toch niet dat we het gebouw moeten slopen – neemt Sietsma het woord. Hij doet uitgebreid verslag van zijn onderzoek naar de geschiedenis van het raadsbesluit om in te stemmen met de gedeeltelijke sloop.

Voormalig politiecommissaris Sietsma – hij was leider van het team dat de ontvoering van Freddy Heineken oploste – neemt uitgebreid de tijd. Maar eerst merkt hij op dat het college, het parochiebestuur en Cees van Vliet niet zijn ingegaan op zijn uitnodiging om bij de presentatie aanwezig te zijn.

Een bestuurlijke whodunit

Ondanks de vele details slaagt Sietsma erin om zijn publiek te boeien met een bestuurlijke whodunit met drie hoofdrolspelers. Peter Eijking, zittend wethouder van ruimtelijke ordening namens de PvdA, oud-wethouder Ben Lüken, die na zijn functie als parochiebestuurder betaald adviseur werd van projectontwikkelaar Cees van Vliet, zelf de derde hoofdrolspeler. En dan is daar nog Sietsma zelf. Hij woont direct achter de kerk en richtte met enkele omwonenden de stichting Kerk en Stadspark Weesp op.

De conclusies Van Sietsma: Ben Lüken heeft de geschiedenis van de problemen rond de Laurentiuskerk zo herschreven dat er maar één oplossing mogelijk leek: sloop met behoud van de toren. Cees van Vliet heeft als bestuurslid van de Weesper Stads Partij (WSP) deze oplossing op de politieke agenda gezet in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Daarna is het plan overgenomen door het college waarin – saillant detail – de schoonzuster van Van Vliet een van de twee wethouder is namens de WSP. Wethouder Peter Eijking ten slotte, heeft de gemeenteraad onjuist voorgelicht en misleid toen hij voorstelde in te stemmen met het plan.

Peter Eijking ontkent die beschuldiging. „De raad heeft beslist op basis van dezelfde informatie die ik had.” Over de rol van Van Vliet zegt de wethouder: „Ik ken het beeld over de invloed van Van Vliet, daar moeten we tegen opboksen. Dat Van Vliet betrokken is geweest bij de politiek in Weesp mag hem niet bevoordelen maar ook niet op achterstand zetten.”

Cees van Vliet zelf is zeer verbolgen als hij hoort wat er over zijn rol is gezegd. „Ik ben inderdaad actief als ondernemer, maar de suggestie dat Cees van Vliet in Weesp alles voor elkaar krijgt, is onjuist. En dat van die Berlusconi aan de Vecht, dat is echt vreselijk. Ik probeer die kerk te redden en voel me beledigd door de suggesties van Sietsma.” Ben Lüken was niet bereikbaar voor commentaar.

Procedures vermijden

Hoe nu verder? Sietsma hoopt juridische procedures tegen de sloop te vermijden. Hij wil in gesprek met de gemeente en het parochiebestuur. Aanwezige gemeenteraadsleden van CDA en WSP zeiden dat ze het onderzoek van Sietsma serieus nemen en gaan bestuderen.

Op een vraag van een van de aanwezigen of er nog wel een dialoog mogelijk is, matigde Sietsma zijn toon niet. „Er is in Weesp een gedragscode over transparantie van het bestuur en wij vinden dat die gedragscode is geschonden”, aldus Sietsma. „Wij sturen onze bevindingen naar de burgemeester met de vraag of hij dat ook vindt en of dat moedwillig is gebeurd.”

Wat niemand in de zaal op dat moment weet, is dat de kerk met aanpalende pastorie eerder die dag is verkocht aan Cees van Vliet voor bijna één miljoen euro. Het voornemen tot sloop van een deel van de kerk is in de akte opgenomen.

Het gesteggel heeft volgens Van Unnik mogelijk verstrekkende gevolgen. De provincie Noord-Holland vindt dat de gemeente Weesp met zijn 18.000 inwoners te klein is. In 2016 zal de provincie de bestuurlijke slagkracht toetsen, om te zien of Weesp eventueel zelfstandig verder kan. „Het dossier rond de Laurentiuskerk en de invloed van iemand als Van Vliet laat zien hoe slecht het met de bestuurlijke slagkracht gesteld is”, aldus Van Unnik. „Het belooft weinig goeds voor de toekomst.”

    • Jan Meeus