Dopingbobo wilde boekje open doen

Directeur Rusada benaderde journalist voor onthullingen over doping in atletiek. Hij is plots overleden.

Russische polsstokhoogspringers vorige maand in Moskou. Russische atleten mogen voorlopig niet meedoen aan internationale wedstrijden. Foto Ivan Sekretarev/AP

Hij was nog maar 52. En sportief was hij ook. Maar toen hij na een middagje langlaufen thuis kwam, werd Nikita Kamajev, oud-directeur van de Russische antidopingorganisatie Rusada, plotseling onwel. „Het lijkt erop dat hij een zwaar hartinfarct heeft gehad”, zo zei collega Ramil Chabriëv tegen het persbureau Tass.

De plotselinge dood van Kamajev, vorige week donderdag, trok de aandacht. De Rusada-directeur was afgetreden na een megadopingschandaal dat de internationale atletiekwereld had doen schudden op zijn grondvesten. In november publiceerde de wereldantidopingorganisatie WADA een vernietigend rapport over wijdverbreide doping binnen de Russische atletiek. Volgens de onderzoekscommissie hebben Russische atleten jarenlang de dopingregels ontweken met medeweten van de Russische atletiekbond. Het Moskouse dopinglab en de Rusada zouden positieve tests onder het tapijt hebben geveegd. Tijdens de Olympische Winterspelen in Sotsji in 2014 zou zelfs de Russische geheime dienst FSB erop hebben toegezien dat de Russische atleten niet tegen de lamp liepen.

Het WADA-rapport had grote gevolgen: de internationale atletiekfederatie (IAAF) schorste de Russische atletiekbond; Russische atleten zijn niet welkom op wedstrijden totdat hun bond en dopingbureau hebben aangetoond dat ze voldoen aan de wereldantidopingcode.

Rusada-directeur Kamajev moest aftreden. En dat zat hem waarschijnlijk niet lekker. Al in november, zo schreef de Britse krant The Sunday Times op zondag, stuurde Kamajev een e-mail naar journalist David Walsh, de man die geruchtmakend onderzoek deed naar het dopinggebruik van Lance Armstrong. De Rusada-directeur, op dat moment nota bene nog op zijn post, schreef dat hij een boek wilde schrijven over systematische doping in Rusland in de afgelopen dertig jaar. Kamajev schreef dat hij al in Sovjettijden werkte voor een ‘geheim laboratorium’ en dat hij beschikte over „actuele documenten en vertrouwelijke bronnen over de ontwikkeling van prestatiebevorderende middelen in de sport” die nog niet eerder waren gepubliceerd. Ook beschikte Kamajev over communicatie met het Russische ministerie van Sport en het Internationaal Olympisch Comité (IOC), zo schreef hij.

Explosief

Dat klinkt explosief. Maar Kamajevs boek, waarvan Walsh de auteur had moeten worden, kwam nimmer van de grond. Walsh had problemen om te communiceren met de Rusada-directeur, wiens Engels niet overhield. De Ierse journalist had bovendien zijn twijfels over zijn Russische bron: Kamajev had de doping waarschijnlijk jarenlang toegedekt. Volgens collega-bestuurder van Rusada, Ramil Chabriëv (ook afgetreden), had Kamajev de plannen voor zijn onthullende boek al laten varen. „Hij zei dat hij het niet meer wilde schrijven”, zei Chabriëv tegen het Russische persbureau Tass.

Chabriëv schetst een heel ander beeld dan Walsh en The Sunday Times. „Een of andere Amerikaanse uitgever had dit boek bij Kamajev besteld”, zei hij. De bedoeling volgens Chabriëv: het zwartmaken van de Russische atletiekbond. Chabriëvs commentaar is illustratief voor de Russische reacties op het grootste dopingschandaal in hun geschiedenis. Kamajev zelf had het WADA-rapport „politiek” genoemd. Aanwijzingen voor betrokkenheid van de FSB noemde hij het product van een „rijke fantasie” die niet zou misstaan in een spionageroman.

Waarschijnlijk wist Kamajev toen niet wat er nog zou komen. Het tweede deel van het WADA-rapport was zo mogelijk nog schokkender dan het eerste deel. Volgens de WADA werkten officials nauw samen met de internationale atletiekbond IAAF in wat niet anders kan worden omschreven als een criminele organisatie. Russische atletiekbestuurders gebruikten positieve dopingtests om sporters af te persen. Oud-voorzitter Lamine Diack van de IAAF wist daar van, sterker nog, zijn zoon Papa Masada Diack, ook een IAAF-bestuurder, werkte er zelf aan mee.

Het zijn ontluisterende conclusies. En de WADA-rapporten maken nieuwsgierig naar de onthullingen die Kamajev als insider had kunnen doen, als hij zijn boek had kunnen schrijven. En mogelijk had hij kunnen onthullen hoe de corruptie binnen de Russische sport op het hoogste niveau werd toegedekt – door minister van Sport Vitali Moetko en mogelijk door Vladimir Poetin zelf. Volgens het WADA-rapport wilde IAAF-voorzitter Diack positieve tests van Russische atleten bespreken met de Russische president.

Misschien is de stress Kamajev te veel geworden. Maar hij is niet de enige wiens hart plotseling stopte. De voormalige Rusada-bestuurder Vjatjeslav Sinev (58) overleed elf dagen eerder aan een hartaanval. In januari stierf ook al de chef van de Russische militaire inlichtingendienst GROe aan een infarct. Kort daarvoor overleed de generaal die twee jaar geleden leiding gaf aan de annexatie van de Krim – aan hartfalen.

    • Steven Derix