‘Chinese overproductie schaadt Europa’

Europese Kamer van Koophandel zegt dat economische politiek van Beijing averechts uitpakt.

China produceerde in de afgelopen twee jaar meer cement dan de Verenigde Staten in de hele vorige eeuw, en meer staal dan de VS, Japan, India en Rusland bij elkaar. Alle pogingen van China om het bekende probleem van overcapaciteit in de zware industrie te saneren hebben tot nu toe geen resultaat opgeleverd.

Sterker, zegt de Europese Kamer van Koophandel in Beijing in een maandag gepubliceerd onderzoek, het probleem van overproductie is sinds 2009 alleen maar verergerd. En dat berokkent volgens Jörg Wuttke deze handelskamer „grote, verreikende schade aan de wereldeconomie en aan de Chinese economie”.

Met de groei van de schulden (van nationale en lokale overheden én staatsbedrijven) is overcapaciteit het belangrijkste structurele probleem van de Chinese economie. Al jaren kondigen de autoriteiten in Beijing plannen aan om de zware industrie (staal, cement, aluminium, machinebouw, chemie, auto-onderdelen) te reorganiseren. Vooral regionale overheden blokkeren saneringsplannen, fusies, overnames en sluiting van bedrijven met duizenden werknemers.

Lokale overheden zijn voor sociale onrust en ook voor verlies aan belastinginkomsten als mijnen, hoogovens en fabrieken verdwijnen. In theorie moet „de markt” beslissen over het voortbestaan van een bedrijf, maar in de praktijk voeren plaatselijke overheden een protectionistisch beleid, worden nationale regels genegeerd en er worden verkeerde investeringen gedaan in naam van „sociale stabiliteit”, aldus het onderzoek.

Dat verklaart de toename van ‘zombiefabrieken’: verlieslijdende bedrijven die volgens de wetten van de markt gesloten hadden moeten worden, maar met subsidies en allerlei kunst- en vliegwerk, open moeten blijven. „Het probleem wordt steeds groter en moeilijker om op te lossen”, aldus Wuttke.

Als gevolg van afzwakkende groei, opgebouwde schulden en de pogingen de Chinese munt (renminbi, ook wel yuan) te ondersteunen beschikken de autoriteiten over minder middelen dan voorheen om bedrijven kunstmatig in leven te houden.

Overcapaciteit, ook in sectoren als de zonnepanelen- en windturbine-sectoren, zorgen voor toenemende handelspolitieke spanningen, onder meer met de Europese Unie. De EU en Europese staalbedrijven verzetten zich steeds luidruchtiger tegen de import van goedkoop, gesubsidieerd Chinees staal. Dat is staal dat bij gebrek aan binnenlandse vraag in China wordt geëxporteerd.