Opinie

Akkoord met Cameron lost fundamenteel probleem Europese Unie niet op

De Britten blijven in de Europese Unie. Beter gezegd, ze blijven nog even. Want hoewel de regeringsleiders van de EU vrijdagavond een akkoord bereikten met de Britse premier David Cameron over de voorwaarden waaronder het Verenigd Koninkrijk deel kan blijven uitmaken van de Unie, is het nog maar vraag wat het Britse volk van het resultaat vindt.

Dat heeft op 23 juni door middel van een referendum met als expliciete vraag „blijven of vertrekken uit de EU” het laatste woord. Voor dit moment staat slechts vast dat David Cameron zich heeft gecommitteerd. Niet onbelangrijk; het gaat voor de Britten straks bij de volksraadpleging dus niet alleen om de Europese Unie, maar ook om het lot van hun premier.

Het debat over de positie van het Verenigd Koninkrijk binnen de Europese Unie begon formeel in 2013 toen Cameron tijdens zijn ‘Bloomberg-speech’ de vier voorwaarden van zijn land om lid te kunnen blijven van de EU op tafel legde. Sindsdien zijn Europese onderhandelaars en juristen er met behulp dat het ‘deegrolconcept’ mee aan de slag gegaan. De deegbal van Cameron is uitgerold tot een in juridische teksten getoonzet monstrum van bijna 30 pagina’s inclusief bijlagen.

Het is een tekst waaraan een nogal uiteenlopende uitleg kan worden gegeven. En dat is dan ook precies de bedoeling. Cameron eiste vrijdagavond een grootse overwinning op. Maar ontdaan van al het tromgeroffel verandert er eigenlijk niet zo veel. Het Verenigd Koninkrijk heeft zijn toch al bestaande status aparte binnen de Europese Unie hooguit iets verder weten te markeren.

Van belang is dat er niet weer extra uitzonderingsbepalingen voor het Verenigd Koninkrijk zijn gecreëerd. De enige afspraak die in deze richting gaat, is dat het land „gezien zijn specifieke situatie” niet gehouden zal zijn aan „nadere politieke integratie in de Europese Unie”.

Het belangrijkste twistpunt was Camerons wens om EU-onderdanen die in het Verenigd Koninkrijk komen werken voor de sociale zekerheid apart te behandelen. Dit is direct in strijd met het fundamentele EU-principe van vrij verkeer van personen dat voor alle lidstaten geldt. De oplossing is gevonden door alle EU-landen deze mogelijkheid te geven. Dit is beter dan weer een aparte regeling.

Als het akkoord van afgelopen vrijdag straks ook de instemming krijgt van het Britse volk, is de Europese Unie af van een zeurende en belastende discussie. Een Unie met het Verenigd Koninkrijk is dan behouden. Dat is in ieders belang. Maar het onderliggende probleem is hiermee niet weg. Dat probleem is dat Europese samenwerking helaas al lang geen vanzelfsprekendheid meer is.