Donald Trump winnaar in South Carolina - Bush staakt campagne

Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump tijdens een campagnebijeenkomst in North Charleston, 19 februari 2016. Foto Matt Rourke / AP

Donald Trump is de grote winnaar van de Republikeinse voorverkiezingen in South Carolina. Marco Rubio verslaat Ted Cruz nipt voor de tweede plek, terwijl Jeb Bush zijn campagne heeft gestaakt.

Belangrijke zege voor Trump

Dit is de tweede overwinning van Trump. Hij won op 10 februari ook al in New Hampshire. Het is ook een belangrijke zege voor de polariserende vastgoedmagnaat: elke Republikeinse kandidaat die ooit de voorverkiezingen in New Hampshire en South Carolina won werd de uiteindelijke kandidaat van de partij voor het Witte Huis.

De overwinningstoespraak van Trump:

De eindstand in South Carolina volgens Politico:

  • Donald Trump: 32,5 procent
  • Marco Rubio: 22,5 procent
  • Ted Cruz: 22,3 procent
  • Jeb Bush: 7,8 procent
  • John Kasich: 7,6 procent
  • Ben Carson: 7,2 procent
Twitter avatar apjvalk Guus Valk Je leest nu alweer overal dat Rubio de winnaar van de avond is. Maar na drie staten is er maar één enorme koploper: Donald Trump.

Jeb Bush kapt ermee

In een krachtige toespraak maakte Jeb Bush de staking van zijn campagne bekend. De voormalig gouverneur van Florida werd op het podium vergezeld door senator Lyndsey Graham die zelf al eerder uit de race stapte. Bush werd aanvankelijk beschouwd als de gedoodverfde winnaar van de Republikeinse nominatie, maar verloor kansloos in Iowa (zesde plek) en New Hampshire (vierde plaats) en legde het in debatten steevast af tegen Trump.

Neurochirurg Ben Carson gaf al vroeg vannacht aan niet te zullen opgeven, ondanks dat hij weinig succes geboekt heeft tot nu toe.

Rubio blij met tweede plek

Marco Rubio, de senator uit Florida, zag in South Carolina de terugkeer van zijn status als kanshebber op de Republikeinse nominatie. Hij eindigde op de tweede plek - achter Trump met zo’n tien procent verschil - na een teleurstellend resultaat in New Hampshire. Met het vertrek van Bush kan Rubio zich waarschijnlijk opnieuw positioneren als dé kandidaat van de gevestigde orde.


Toch is Rubio’s overwinning geen klinkende, twittert onze correspondent Guus Valk. Hij kon zich in South Carolina nauwelijks onderscheiden van Ted Cruz die met bijna hetzelfde aantal stemmen eindigde op de derde plek). Zelfs niet met kopstukken uit de staat zoals gouverneur Nikki Haley, een rijzende ster binnen de Republikeinse partij. Rubio en Cruz voerden een intense campagnestrijd de afgelopen weken.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk En dit. De hele partijtop stond achter Rubio, die nu knokt voor de tweede plaats https://t.co/ay5FQm01gY

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Rubio, die hoopt tweede te worden, houdt weer een ‘overwinningsspeech’. ‘De kiezer wil een nieuwe generatie conservatieven!’ (En Trump.)

Waarom doen Trump en Cruz het zo goed?

Onze correspondent Guus Valk verklaart de opkomst van anti-establishment kandidaten als Trump en Cruz aan de hand van Republikein Barry Goldwater. Volgens deze populist - die het in 1964 tevergeefs opnam tegen zittend president Lyndon Johnson - ging zijn partij teloor aan teveel pragmatisme. Hij stond voor een compromisloos conservatisme, dat ook door de Tea Party bijna vijftig jaar later werd omarmd. De geest van Goldwater bleef rondwaren in de partij, schreef Valk eerder deze week in NRC Media:

De achterban werd steeds witter, lager opgeleid, en conservatiever. Hoewel de partij meestal een middenkandidaat als presidentskandidaat koos, werden de scherpslijpers steeds dominanter. In het Congres in Washington zijn ze een machtige groep geworden. Ideologische zuiverheid telt zwaar: de overheid is altijd slecht, belastingen moeten zo laag mogelijk, abortus en homohuwelijk zijn taboe.

Ted Cruz, die nog fors achterloopt op Trump, is het beste voorbeeld van deze school. Trumps ideeën overlappen soms met die van deze groep, bijvoorbeeld als het over de islam gaat, maar er zit geen enkele ideologie achter. Hij kan zichzelf gerust tegenspreken. In de kern interesseren standpunten hem niet. Het gaat hem erom een gevoel over te dragen. Trump gaat wild tekeer, en bereikt kiezers die het allang hadden opgegeven.

Trump tapt daarnaast ook, net zoals Democratische kandidaat Bernie Sanders, uit dezelfde bron van onvrede voor Amerikaanse burgers. Die laatste zijn boos op het systeem en vinden zichzelf in de uitspraken van deze protestkandidaten. Valk:

Ze leveren systeemkritiek. Het gaat ze er niet alleen om het spel te winnen, ze stellen de spelregels ter discussie. Ze zeggen dat een coalitie van partijbaronnen, geldschieters en bedrijven de kiezer klein houdt.

In Nevada wint Clinton

Eerder op de dag werd in Nevada gestemd voor de Democratische voorverkiezingen. Hier behaalde Hillary Clinton - met zo’n vijf procent verschil - de overwinning op haar concurrent Bernie Sanders. Een belangrijke zege voor de voormalige minister van Buitenlandse Zaken die worstelt met de opkomst van haar links-populistische tegenstander.

Aanstaande dinsdag vindt in Nevada de Republikeinse Caucus plaats. De Democraten houden op 27 februari in South Carolina hun voorverkiezingen.

Foto Matt Rourke / AP

Een stemlokaal in de Pine Ridge Middle School in South Carolina. Foto Matt Rourke / AP

Lees hier wie de overgebleven kandidaten zijn en waar ze voor staan: Dit is het smoelenboek van alle presidentskandidaten