Maak kennis met de gallerina

Ze is jong, draagt veel zwart, werkt bij een galerie en wil doorbreken in de kunstwereld. Ontmoet de gallerina.

Gallerina's: met blauwe blouse Fenna, met grijze top en zwarte rok Julia, en met zwart haar en lang zwart vest Anne. Foto Lars van den Brink

Op een recente vrijdagmiddag verzamelde de Nederlandse kunstwereld zich in de Rotterdamse Van Nellefabriek. Aanwezig waren the usual suspects: de excentrieke galeriehouder, de hongerige kunststudent, het verzamelende echtpaar en de netwerkende museumdirecteur.

Maar wie goed keek, zag op Art Rotterdam nóg een groep. Jonge, stijlvolle vrouwen, die de galeriestands bemanden. „Die kost 17.000 euro”, antwoordde een zwart geklede galeriemedewerkster een bezoeker. Een ander modelachtig meisje verklaarde een installatie, de tafel achter haar bezaaid met visitekaartjes en een pinapparaat. Twee anderen, met een knot op het hoofd, scrolden door de menukaarten van hippe Rotterdamse restaurants, op zoek naar de juiste plek voor vanavond.

Maak kennis met de gallerina. Ze is jong, ambitieus, en werkt bij een galerie. Ze draagt zwarte, minimalistische kleding van Scandinavische merken als Cos en Filippa K. Ze is samen met de hipster één van de opvallendste subculturen van de jaren tien. Je ziet haar niet alleen bij openingen van exposities of tussen de witte muren van haar werk. De laatste jaren is ze overal: van tv-series als Girls tot modereportages in Vogue. Momenteel zendt (betaal)zender RTL Lounge de realityserie Gallery Girls uit over zeven „ambitieuze meiden die proberen door te breken in de kunstwereld van New York.”

Want dat is waar de subcultuur vandaan komt; specifiek: de wijk Chelsea met meer galeries dan supermarkten. Daar zijn ze berucht om hun koele houding, die het exclusieve imago van het wereldje versterkt. In Nederland is het vooral Amsterdam, waar nu eenmaal de meeste galeries en kunstopleidingen zitten, maar ook Rotterdam en Den Haag.

Sinds de versmelting van de kunstwereld met het grote geld, beroemdheden en mode, veranderde begin jaren nul ook de baan van de galeriereceptioniste – want daar zit de gallerina vaak, achter de receptie. Traditioneel was dit een bijverdienende kunststudent, schrijft The New York Times, nu zijn het (vaak laagbetaalde) banen voor hoogopgeleide jonge vrouwen (soms ook mannen) met indrukwekkende cv’s.

Wat hen aantrekt? Het is een startpunt om op te klimmen naar hogere posities in de culturele sector. En in de tv-series speelt de glamour rond het kunstwereldje een rol. Zo krijgt Marnie Michaels uit Girls een affaire met een kunstenaar en worden openingen van exposities neergezet als hippe avondjes uit.

In Nederland kromp de werkgelegenheid tussen 2010 en 2014 van 1.300 banen naar 1.000, zo meldt een rapport van de Nederlande Galerie Associatie (NGA). Het aantal galeries nam af van 555 tot 475.

Gallery talks

In deze krimpende sector worden de gallerina’s gezien als een welkome vernieuwing, die de kunstwereld aantrekkelijker maakt. Ze laten zien dat kunst ook een lifestyle kan zijn: de Amsterdamse talkshow Artfest (sinds 2013) trekt volle zalen, met jong publiek; het ene na het andere Nederlandse museum begint een ‘jongerencirkel’ met feestjes buiten de openingstijden en gallery talks met kunstenaars. Overigens publiceerde kunsttijdschrift Frieze een essay dat de term gallerina bekritiseert als seksistisch vanwege de kleinerende associatie en de nadruk op uiterlijk.

De gallerina’s lijken er niet mee te zitten. Ze promoten openingen van exposities op Instagram en Facebook. En ze gebruiken de term als geuzennaam. „Ik verkocht een [Damien] Hirst en nu behoort mijn gallerina-ziel tot satan”, schrijft @marlowetatiana op Twitter.

Maar de Amerikaanse series laten ook de harde kanten van het wereldje zien. In Gallery Girls moet een hoog opgeleide vrouw van haar licht-sadistische baas de kiezelsteentjes tellen van een Japanse installatie, en de waterbakken voor de honden vullen. In Girls gaat Marnie lunchen met haar baas, die haar na afloop vertelt wat ze was vergeten te zeggen: ze wordt ontslagen. En als Charlotte uit Sex and the City zelf ontslag neemt, staat de ruimte de dag erna vol met jonge, knappe sollicitanten: voor haar tien anderen.

    • Jonas Kooyman