Hoezo, de stem des volks?

Wij hebben heimwee. Heimwee naar de tijd van vóór Pim. Na veertien jaar open mike zijn we wel een beetje klaar met het polyfone kabaal. Wij zijn en blijven Nederlanders, ten diepste houden wij niet van de dissonant. Een gewaagde kwint hier en daar, prima, maar het moet geen atonale chaos worden, daar worden wij nerveus van. Zoals Simeon ten Holt de Canto Ostinato schreef, dát is Nederland: vrijheid in gebondenheid, ruimte voor individuele expressie, maar in een strakke structuur. En om de zoveel tijd een heuse melodie, die we samen kunnen meezingen. Ten Holt prefereerde ook middelmatige pianisten: vaardig, degelijk, maar geen al te groot ego graag, anders gaan ze soleren.

Er is bijvoorbeeld discussie over het salafisme. NRC Handelsblad drukt een opiniestuk af van een Nederlandse salafiste en een islamkritische columnist van de Volkskrant weerlegt niet haar woorden, maar ontzegt NRC Handelsblad het recht haar tekst af te drukken. Zijn ze gek geworden?

Dat was ook de kop boven een column van Theodor Holman, onlangs in het Parool. Hij had gelezen dat de Bezige Bij een boek gaat uitgeven van de Vlaamse radicale moslim Abou Jahjah. Het was schitterend: Theodor Holman, de Gilles de la Tourette van de grachtengordel, de Harry Houdini van de zelfcensuur, tevens Eerste Nabestaande van onze nationale martelaar van het Vrije Woord, hief vertwijfeld de armen. ‘Zijn ze gek geworden!?’ Wat volgde was een morele pirouette zoals je ze maar zelden ziet. Wacht even, de Bezige Bij, was dat niet de uitgever van W.F Hermans, die volgens Ewout Kieft het pad zou hebben geëffend voor de PVV? Van Gerard Reve, die als eerste over ‘geitenneukers’ begon? Van schrijvers die dwars tegen de consensus in gingen en dingen zeiden die we liever niet hoorden? En die gaan Abou Jahjah uitgeven!? Die door Theo van Gogh een „nagel aan de doodskist van de vrije meningsuiting” werd genoemd? Het is haast aandoenlijk, de zaak brengt Holman dermate in verwarring dat het niet eens in hem opkomt het te camoufleren. „Abou Jahjah, die hier veroordeeld werd wegens antisemitisme!”, schrijft hij. Volgende zin: „Ik wilde hem toen nog verdedigen in verband met de vrijheid van meningsuiting.” Je vraagt je af waarom hij daar van afzag. Misschien was het een oneven dag? Of mocht het niet van Van Gogh? Dat was immers een enorme filosemiet. Zo tolt Holman radeloos om zijn eigen as. De Bezige Bij, bastion van het vrije woord, gaat Abou Jahjah het vrije woord geven? Zijn ze gek geworden?

‘Het is hier benauwd, doe het raam open!’

‘Oké.’

‘Ja, maar nu tocht het, dus doe het maar weer dicht.’

Dat bedoel ik, we hebben heimwee.

Iets dergelijks, en ook erg vermakelijk, zie je bij het radioprogramma Stand.nl op radio 1. Toen Pim Fortuyn ineens furore maakte, waren de media vol zelfkritiek. Ze hadden ‘iets gemist’, er werd te weinig ‘geluisterd’, er moest meer ruimte komen voor de ‘stem des volks’. Sindsdien kunnen we elke dag op de nationale nieuwszender naar de opinies van gewone burgers luisteren. Iedereen die langs de telefonisten komt, mag zijn zegje doen. Ik vermoed dat de makers na vijftien jaar een beetje genoeg beginnen te krijgen van het lukrake gekakel, want de laatste tijd begint de presentator de inbellers steeds vaker tegen te spreken. „Ja dat zegt u nu wel, maar uit statistieken blijkt…”

„U bent duidelijk niet goed op de hoogte, want het kabinet heeft laatst…”

Of zelfs: „Ja, u moet zich eerst maar eens in het onderwerp verdiepen en dan nog eens terugbellen.” Hoezo de stem des volks? Weg met dat gezwets! Het zou me niet verbazen als Stand.nl binnenkort gestopt wordt. Mooi geweest.

Dat bedoel ik: een open debat, het is makkelijker gezegd dan gedaan.

    • Jan Kuitenbrouwer