Diplomaat die in niets voldeed aan het clichébeeld

Arend Meerburg (links) foto anp

In de corporale sfeer die zeker dertig jaar geleden dominant was op het ministerie van Buitenlandse Zaken, heette het dat diplomaten die niet het ‘klasje’ hadden gevolgd, „door het pleeraampje naar binnen waren gekomen”. Ingenieur Arend Meerburg was zo iemand. Afkomstig uit een Katwijkse redersfamilie, zonder een in Leiden doorlopen rechtenstudie, maar met een in Delft voltooide studie technische natuurkunde voldeed hij in niets aan het clichébeeld van de diplomaat.

Zo gedroeg de vorige maand op 76-jarige leeftijd overleden Arend Meerburg zich ook niet. „Een leuk wijf, maar verder zo rechts als de neten”, zei hij ten overstaan van een groep ambtenaren op het departement in Den Haag na afloop van een gesprek met een hooggeplaatste Amerikaanse collega. Eén van die ambtenaren was Jan Hoekema, de huidige burgemeester van Wassenaar. „Zijn stijl was ongepolijst, onopgesmukt, soms onstuimig. Maar hij ging daarbij altijd voor de inhoud”, zegt Hoekema.

Op het ministerie stond Meerburg in de hoogtijdagen van de Koude Oorlog bekend als één van de grote ontwapeningsdeskundigen. En ook daarbuiten. Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 1996 roemde de Amerikaanse president Bill Clinton de Nederlandse inzet om kernproeven te stoppen. Dat was voor een belangrijk deel Meerburgs werk geweest.

De Koude Oorlog en de daarmee gepaard gaande bewapeningswedloop was toen reeds lang voorbij, net als het verscheurende debat over de plaatsing van kruisraketten. Hetzelfde gold voor het Starwars- achtige Strategisch Defensie Initiatief (SDI) dat de Amerikaanse president Reagan begin jaren tachtig ontvouwde. Bedoeld als virtueel schild om de aarde dat vijandige raketten kon tegenhouden. In een bijna paginagroot artikel in NRC Handelsblad plaatste de als Hoofd Afdeling Ontwapening en Internationale Vredesvraagstukken opgevoerde Meerburg kritische kanttekeningen bij het plan dat volgens hem vooral aan het brein van de Defensie-industrie was ontsproten.

Arend Meerburg had het op „persoonlijke titel” geschreven, maar het rumoer op het immer op de Verenigde Staten georiënteerde ministerie van Buitenlandse Zaken was er niet minder om. „Minister Hans van den Broek was not amused”, herinnert Jan Hoekema zich nog.