Aanpak verwarde mensen moet meer zijn dan ‘bel 112’

Er is een hoop mis met de zorg voor verwarde personen, zo stelt een speciaal team onder leiding van oud-minister Spies.

De aanpak die de overlast van verwarde mensen terug moet dringen, dreigt te falen. De politie herkent verward gedrag vaak niet en hulpverleners zijn nog te vaak onzichtbaar. Dat zegt oud-minister Liesbeth Spies, momenteel burgemeester van Alphen aan de Rijn, die leiding geeft aan een landelijk team dat een half jaar geleden door het kabinet is opgericht om de zorg voor verwarde mensen te verbeteren. Het team bood vrijdag een rapportage aan de Tweede Kamer aan waarin staat uitgelegd op welke punten de de zorg voor verwarde personen moet worden verbeterd.

Ze geeft een voorbeeld van wat er mis gaat. Een vaste GGZ-klant (54), woonachtig bij zijn vader (80), neemt al maanden zijn medicijnen niet. ’s Nachts gaat hij door het lint en richt een ravage aan. Buren bellen 112, omdat ze niet weten waar ze anders naartoe moeten bellen. De man belandt in een politiecel en wordt de dag erop naar een gesloten GGZ-instelling gebracht. Achteraf blijkt dat de man al twintig jaar niet buiten kwam, zegt Spies. „Waar was de gemeente? En waarom belandde hij in de politiecel?” De man staat volgens Spies symbool voor de huidige aanpak van verwarde mensen.

Wat gaat fout?

Spies: „Het is vaak onduidelijk wie de regie moet nemen voor een sluitende aanpak van verward gedrag. Zorg en justitie werken niet goed samen. Wijkteams en psychiatrische verpleegkundigen moeten meer bekendheid krijgen. Naasten weten nu niet wie ze kunnen bellen als het even niet zo goed gaat of als het mis dreigt te gaan. De dienstdoende wijkteams en psychiatrische verpleegkundigen hebben na 17:00 uur het antwoordapparaat erop staan. 112 is het enige nummer dat vierentwintig uur per dag bereikbaar is.”

Hebben de agenten in de meldkamer voldoende expertise om verward gedrag te herkennen?

„Nee, een vast protocol ontbreekt. Er wordt niet genoeg doorgevraagd. We experimenteren nu in verschillende meldkamers met het gebruik van een vast protocol.”

Volgens uw aanpak moet iedere regio minstens één opvangplek hebben met bedden voor de acute noodgevallen. Is dat gerealiseerd?

„De meeste regio’s hebben zo’n plek nog niet. Laatst haalden agenten uit Vlaardingen een 78-jarige verwarde man op die zijn vrouw bedreigde. Ze waren twee uur op zoek naar een plaats in een GGZ-instelling.”

En de burger, kan die ook nog iets doen voor verwarde mensen?

„Als je een buurman hebt die af en toe de greep op het leven dreigt kwijt te raken, betekent dat niet direct dat hij gevaarlijk is. Bel eens aan. Vraag hoe het gaat. De burger mag best wat toleranter worden tegenover verwarde mensen.”

Voor 1 september moeten gemeenten hun aanpak op orde hebben. Hoe gaat u dat realiseren?

„Op deze manier redden we het niet. We zullen per regio bekijken wat nodig is. Iedere regio mag er op zijn eigen manier invulling aan geven, maar dit is het moment om er hard aan te werken.”