Dijsselbloem komt goed weg in debat over bankenlobby

Dijsselbloem noemt proces rond coco-wet ‘ongelukkig’ en belooft voortaan transparant te zijn over lobby van banken.

Foto ANP / Bart Maat

Zware woorden van de oppositie, begin november. SP-Kamerlid Arnold Merkies overwoog zelfs het vertrouwen in minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) op te zeggen omdat hij de Tweede Kamer in 2014 om de tuin zou hebben geleid in de zogeheten coco-affaire rond ING. 

Aanleiding is de publicatie van NRC over de succesvolle lobby van banken bij Dijsselbloem om 350 miljoen euro aftrek per jaar te krijgen op coco’s: een nieuwe, ingewikkelde obligatiesoort. Banken schreven letterlijk passages van de wet en toelichting die de aftrek mogelijk maakte. En Dijsselbloem verzweeg sterke vermoedens van ongeoorloofde staatssteun omdat alleen banken de aftrek kregen.    

'Gang van zaken achteraf ongelukkig'

In het Kamerdebat over de kwestie donderdagavond, lukte het de grootste critici – SP, CDA en GroenLinks – niet om het Dijsselbloem echt moeilijk te maken. Hij had in antwoorden op schriftelijke vragen al een bescheiden mea culpa geuit en beterschap beloofd. Ja, hij had de wet destijds moeten voorleggen aan de Raad van State en had die niet moeten ‘verstoppen’ in een fiscale verzamelwet.

„De gang van zaken is achteraf gezien ongelukkig”, benadrukte de minister donderdagavond. „Het proces is onvoldoende zorgvuldig geweest.” En: „Dat moet de volgende keer beter.” Hij kondigde aan om bij fiscale wetten een lobbyparagraaf op te nemen zodat openbaar is na te gaan welke bedrijven en organisaties actief bijdragen leverden aan het wetgevingsproces en wat het kabinet daar mee heeft gedaan.

Wat de kritische Kamerleden niet hielp was dat de coalitie de oppositiepartijen vilein inwreef dat zij hadden „zitten dutten” toen de coco-wet in 2014 als hamerstuk, dus zonder te stemmen, werd aangenomen door de Kamer. „Als je je medewetgevende taak hebt verzaakt, past het niet om zo hoog van de toren te blazen”, verweet Henk Nijboer (PvdA) zijn collega’s van de SP en GroenLinks.

VVD tegen links: meten met twee maten

Ook VVD’er Aukje de Vries kaatste de bal terug. Hoe konden SP en GroenLinks nou een probleem hebben met lobbyen en het overnemen van teksten? Geregeld treft zij letterlijke citaten van de milieulobby aan in voorstellen van juist die partijen. En nu dit rond een bank speelt, maken ze ineens stampei. „U meet met twee maten.”

GroenLinks en SP lieten zich met deze tactiek opvallend makkelijk wegzetten, terwijl het destijds wel degelijk een bewuste keuze van het ministerie was om de aanpassingen in de fiscale wet met zo min mogelijk ruchtbaarheid door de Kamer te krijgen.

Dat blijkt onder meer uit interne stukken van het departement. Een afzonderlijk wetstraject, adviseerde een ambtenaar aan Dijsselbloem, zou veel aandacht vestigen op het voorstel dat „als een tegemoetkoming aan de banken kan worden opgevat”. 

Het debat werd even kribbig nadat het CDA en de SP suggereerden dat de coco-kwestie niet de eerste keer was waarbij de minister de Kamer onvolledig zou hebben geïnformeerd. Ze verwezen naar de eerdere affaires als de loonsverhoging bij ABN Amro, de naheffing door de Europese Unie en het ontslag van NS-topman Timo Huges. Pieter Omtzigt (CDA) sprak van „een patroon”. „De minister blijkt niet te leren van het verleden.” 

Dat liet Dijsselbloem zich niet zomaar zeggen. Dit was „toch een beetje het krabben aan en het beschadigen van de bewindspersoon. Ik laat mij niet aanleunen dat ik de Kamer niet juist geïnformeerd zou hebben.” 

Is het nu klaar met coco’s in de Kamer? Niet per se. De Europese Commissie doet nog onderzoek naar de vraag of de coco-aftrek voor banken illegale staatssteun is. Bij ‘ja’ komt de coco als een boemerang terug.

Lees ook: Je kent ze niet, maar iedereen wordt er onrustig van