Vrienden in Nederland, verraad ons in Oekraïne niet

Een Nederland dat gidst in vrijheid sluit Oekraïners in de armen die snakken naar dezelfde waarde, betogen Sergii Leshchenko en Andriy Boytsun.

Illustratie Hajo

Het referendum op 6 april gaat over een veel globalere vraag dan enkel de goedkeuring van de Associatieovereenkomst tussen Oekraïne en de EU. Het stelt de vraag of staten zelf hun ontwikkelings- en integratietraject mogen kiezen. Een veto hierop is meer iets voor despoten, niet voor democratische staten als Nederland.

Oekraïne vormt de oostelijke grens van de Europese waarden. Een land dat in zijn eentje al twee jaar weerstand biedt aan de agressie van het Kremlin. De landing van speciale troepen in februari 2014 eindigde in annexatie van de Krim, de eerste gewelddadige herverdeling van Europa sinds WOII. Hierna volgde militaire interventie in het oosten, die een stroom van anderhalf miljoen mensen op gang bracht. En bijna tienduizend doden.

Dat is de prijs die Oekraïne betaalt voor een hechtere relatie met Europa. In 2014 kwamen, tijdens de Revolutie van de Waardigheid, vele Oekraïners om het leven toen de vluchtende president Janoekovitsj de protesten in Kiev probeerde te smoren.

Oekraïne doorstaat zijn zwaarste tijd in 25 jaar onafhankelijkheid. Behalve over deze oorlogsagressie, mag er ook iets worden gezegd over de positieve ontwikkelingen. De revolutie bracht vrijheid van meningsuiting, censuur krijgt geen kans meer dankzij een actief maatschappelijk middenveld en onafhankelijke journalisten. Vorig jaar vond in Kiev zelfs de gay-parade plaats en het parlement keerde zich tegen discriminatie op basis van seksuele geaardheid. In de strijd tegen corruptie werd een Nationaal Anti-Corruptie-Bureau ingesteld. Hoewel het pas sinds december actief is, heeft het nu al twee strafzaken ingeleid tegen de bondgenoot van de eerste minister, de volksvertegenwoordiger Mykola Martynenko, die onder druk het parlement verliet.

In 2015 klom Oekraïne dertien plaatsen hoger in de Transparency International Corruption Perception Index. Het parlement nam een wet tegen politieke corruptie aan: partijen worden voortaan vanuit de staat gefinancierd, zodat ze minder afhankelijk zijn van oligarchen. Corrupte agenten worden vervangen door jonge mensen, gerekruteerd via een speciale selectieprocedure. De vervanging van de politie wordt uitgevoerd met hulp van de EU en de VS. Eenderde van het nieuwe korps bestaat uit vrouwen.

De Oekraïense economie leed als eerste onder Russische agressie. Oekraïne herstelt zich. Met zijn ondergewaardeerde activa is het een van de beste landen om in te investeren. Behalve het landbouwpotentieel, staat het bekend om ICT-innovatie. George Soros nam aandelen in IT-bedrijf Ciclum. „Een investering in een nieuw Oekraïne”, sprak de miljardair. „Land van jonge, goed opgeleide Oekraïners die staan te popelen om te bouwen aan een open samenleving.” Depreciatie van de munt geeft Oekraïne de kans zich te ontplooien als markt die op loon met China concurreert en op kwaliteit wint.

Serieuze, positieve veranderingen dus. Al kan het sneller. Corruptiebestrijding blijft cruciaal, evenzo het terugdringen van de oligarchen. Voor die hervormingen is er nood aan steun van vrienden in Europa. Niet een mes in de rug in de vorm van een ‘nee’ tegen de Associatieovereenkomst.