Ineens is er een zwart gat in de stad

De warenhuizen van V&D zijn dicht. Een grote aderlating, zeker voor kleinere steden. Bestuurders hopen op een nieuwe „trekker”.

V&D in Enschede, op het H.J. van Heekplein, is sinds maandag dicht. Ruim twee jaar geleden sloot ook al de Enschedese vestiging van De Bijenkorf haar deuren.
V&D in Enschede, op het H.J. van Heekplein, is sinds maandag dicht. Ruim twee jaar geleden sloot ook al de Enschedese vestiging van De Bijenkorf haar deuren. Foto Eric Brinkhorst

Duisternis achter de glazen deuren. Naakte etalagepoppen, sjaals nog in de rekken, stoelen op de tafels. Dit is het filiaal van V&D in Enschede, daags nadat het doek definitief is gevallen. Een man komt aanlopen. „Gesloten? Jammer. Ze hadden goede spullen.”

Dinsdagmiddag deed bedrijfsleider Willy Verburgt (46) letterlijk het licht uit en de deur dicht. Nu zit hij thuis, een beetje bij te komen. „Ik kan wel zeggen dat ik er een kater aan heb overgehouden. Het is een domper, voor iedereen.”

Tot het bittere einde zijn hij en zijn collega’s doorgegaan. Ze hebben de moed erin gehouden, ook toen afgelopen maandag onverwacht de deur al dicht moest. „Iedereen was ervan overtuigd dat een doorstart mogelijk was. Je houdt je vast aan dat zijden draadje. Maar nu is het over.”

Dat er geen doorstart mogelijk was – de poging van CoolCat-oprichter Roland Kahn strandde dinsdagmiddag – is „doodzonde”, vindt wethouder Eelco Eerenberg (D66) van Enschede. Zijn collega Ron König (D66) van Arnhem spreekt van „een flinke klap” voor zijn stad. Wethouders Mark Sandmann (D66) van Apeldoorn en Mariska ten Heuw (SP) van Hengelo hebben het over „een enorme aderlating”.

Ineens is er een gat geslagen in veel binnensteden, die vaak toch al kampen met winkelleegstand. V&D, bijna 130 jaar oud en een iconisch warenhuis, is gevestigd op prominente plekken in gezichtsbepalende panden met veel vloeroppervlak.

Hoe moet die weer worden ingevuld? De stadsbestuurders hopen op een nieuwe „trekker”. Wat hen betreft zijn de vastgoedeigenaren nu aan zet. König uit Arnhem: „Dat die plek een goede invulling krijgt, is cruciaal. Ik begrijp van de eigenaar dat hij goede hoop heeft dat een nieuwe winkel zich er vestigt.”

Eerenberg, wethouder van het stadsdeel centrum in Enschede: „Het plein waar V&D aan ligt, is dé plek voor de grote winkelketens. Wat er gaat gebeuren, is nu aan de markt.”

Volgens Eerenberg zijn er gesprekken gaande tussen vastgoedeigenaren en het Canadese Hudson’s Bay Company, onder meer eigenaar van de Duitse Kaufhof-warenhuizen. Hudson’s Bay wil na verbouwingen in V&D-panden eigen winkels openen. „Hudson’s zou dom zijn als het Enschede niet als vestigingsplaats zou overwegen”, aldus Eerenberg. „De V&D draaide goed en het is een geschikte plek voor een warenhuis.” Op korte termijn wil hij het zwarte gat van V&D „cosmetisch wat prettiger maken”, met verlichting of zo.

Weemoed

Steden als Arnhem en Enschede verloren eind 2013 ook al De Bijenkorf, dat zich alleen nog wilde toeleggen op de grote steden en de rijkere klant. In de filialen vestigde zich de Ierse modeketen Primark: goedkope kleding bleek een publiekstrekker.

„We zijn daar niet slechter uitgekomen”, zegt Eerenberg. „Primark heeft aantrekkingskracht, en de horeca profiteert ervan mee.” Een deel van het personeel dat eerst bij De Bijenkorf werkte, is volgens hem elders in de stad kleine winkels begonnen. „Vaak in mode, dat is mooi.”

In Arnhem wordt met weemoed teruggedacht aan De Bijenkorf, Primark trekt toch „een ander publiek”. Maar goed, ook dat zorgt voor reuring, aldus wethouder Ron König.

In het Twentse Almelo, een van de plaatsen waar V&D in 2004 al een vestiging sloot, is toevallig net begonnen met de verbouwing van de bovenste verdiepingen van het winkelpand. Er zullen woningen komen.

Wethouders zijn vooral ook bezorgd over de extra werklozen in hun stad. In Hengelo zullen dit er ongeveer negentig zijn, in Enschede tweehonderd, in Arnhem tweehonderdvijftig. „Voor die mensen is het verschrikkelijk’’, zegt Eerenberg. Hij stapte dinsdagavond nog even het café binnen waar medewerkers na de onheilstijding een borrel dronken. „Ik trof er teleurgestelde mensen aan, voor wie een einde was gekomen aan een periode van onzekerheid. Ik zag een hecht team, een familie.”

Voor wethouder Ten Heuw staat het belang van de werknemers nu voorop. „Voor hen is dit een groot drama, zij moeten zo goed mogelijk worden geholpen.” Het zal niet makkelijk zijn om voor al deze mensen nieuw werk te vinden, beseffen de stadsbestuurders.

Bedrijfsleider Verburgt houdt rekening met een onrustige tijd. Na zeventien jaar bij V&D, waarvan zes jaar als bedrijfsleider, moet hij nu op zoek naar een nieuwe baan. „Wie iets weet, mag mij bellen.” Hij ziet niet om in wrok. Een schuldige voor het faillissement zal hij niet aanwijzen. „Ik ben altijd netjes behandeld.”

Over verouderde winkels en een sleetse formule wil hij niets horen. „Mensen die dat zeggen, zijn nooit in Enschede geweest. Ons filiaal is een jaar geleden gerestyled. Het was een vestiging met potentie.”