Dijksma wil geld voor NS-boetes opsparen voor leuke dingen

De Tweede Kamer is kritisch over de falende opvolger van de Fyra. Harde wind is het nieuwste probleem.

De Kamer maakt zich zorgen over het dreigende tekort aan fietsenstallingen bij stations. In 2020 zijn er naar schatting 48.000 plaatsen te weinig.
De Kamer maakt zich zorgen over het dreigende tekort aan fietsenstallingen bij stations. In 2020 zijn er naar schatting 48.000 plaatsen te weinig. Foto ANP

Staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) vindt het maar niets, die boetes die ze NS moet geven als het spoorbedrijf de prestatieafspraken niet nakomt. Elke boete voelt als een verlies, zei ze woensdagmiddag tijdens een Kamerdebat. „Dan hebben we gefaald.” We, want NS is volledig eigendom van de staat. De boetes zijn dan ook een kwestie van vestzak-broekzak, zei Dijksma.

Veel liever zou ze de boetes opsparen en in overleg met reizigersorganisaties besteden aan iets wat reizigers ten goede komt.

Als dat potje er komt, zit er meteen een half miljoen euro in. Dijksma voorziet een boete ter hoogte van dat bedrag wegens het onder de norm presteren van de IC Direct, de trein-met-toeslag over de hogesnelheidslijn tussen Amsterdam en Breda. De cijfers van de opvolger van de Fyra zijn zorgelijk, bleek vorige maand al uit onderzoek van Treinreiziger.nl. Een op de tien treinen komt niet aan in Breda. De dienst tijdens de spits, tussen Amsterdam en Rotterdam, valt een op de zeven keer uit.

De IC Direct is vorig jaar 236 keer uit de dienstregeling gehaald omdat het te hard waaide op de Moerdijkbrug over het Hollandsch Diep. Bij windstoten boven 115 kilometer per uur moet de trein langzamer rijden, bij windstoten boven 128 kilometer mag hij niet rijden. De trein zou van de brug kunnen waaien.

De nieuwste informatie over de uitval van de IC Direct zorgde bij de Kamerleden voor kritische en ongelovige reacties. Waait het in Nederland veel harder dan elders, vroeg D66’er Stientje van Veldhoven zich af. Of ligt het misschien aan het ontwerp van de Moerdijkbrug? Dijksma gaat het uitzoeken en komt in het najaar met een antwoord, beloofde ze.

Three strikes out

Verschillende partijen willen dat Dijksma meer druk uitoefent op NS om beter te presteren. Zij wezen de staatssecretaris op het afgesproken principe ‘three strikes out’: NS verliest de concessie voor bepaalde trajecten na drie keer onder de norm presteren. Andere vervoerders krijgen dan een kans om het beter te doen. Die afspraak geldt echter pas sinds de concessie die vorig jaar is begonnen, zei Dijksma.

Er is nog een complicatie. De regels om punctualiteit van treinen te meten zijn bepaald niet eenduidig. Zelfs „ongelooflijk ingewikkeld”, aldus Dijksma. Er is een verschil tussen trein- en reizigerspunctualiteit, tussen wel en niet meetellen van uitval, tussen ProRail en NS. Daar moet een nieuw en begrijpelijk systeem voor komen, vindt Dijksma.

De Kamer maakt zich ook zorgen over het dreigende tekort aan fietsenstallingen bij stations. Volgens de huidige schatting zijn er in 2020 48.000 plaatsen te weinig, in 2030 98.000. Dat moeten gemeenten oplossen, vindt de VVD. Dijksma vindt het wel een rijksaangelegenheid, het hoort bij het beleid om vervoer van deur tot deur te bieden.

De tien miljoen euro die Dijksma uittrekt voor meer veiligheid is ook voor andere vervoerders dan NS. Het geld wordt vooral besteed aan extra conducteurs, maar ook aan boetes uitschrijven of alarm slaan via een app.

Ondertussen hangt boven elke NS-kwestie de vraag: wat wordt de nieuwe strategie? Welke taken stoot NS af? Dijksma verwees naar een volgend debat, terwijl de Centrale Ondernemingsraad een verklaring plaatste op de NS-website. Langer wachten met de visie leidt tot negatieve discussies, onrust en dalende motivatie onder NS’ers, waarschuwt de ondernemingsraad.