Ware liefde tussen smerige zombies

Neem een beroemd kostuumdrama, en voeg daar een zombieplaag aan toe. Dat gebeurt Pride and Prejudice and Zombies. Goed voor gegniffel.

Trots en vooroordeel en zombies in Pride and Prejudice and Zombies.
Trots en vooroordeel en zombies in Pride and Prejudice and Zombies.

Er zijn drie dingen die de liefde in de weg kunnen staan. Dat was in de tijd van de satirische zedenschetsen van de Engelse schrijfster Jane Austen (1775-1817) al zo en dat is vandaag de dag niet anders: trots, vooroordelen, en zombies natuurlijk.

Zombies kunnen het leven een stuk ingewikkelder maken. Dat Jane Austen dat in haar roman Pride and Prejudice (1813) nog niet zo expliciet kon benoemen heeft ongetwijfeld alles te maken met de mores van die tijd: een beetje welopgevoed meisje had het nou eenmaal niet over zombies. Zo onsmakelijk en onwelriekend. Dus waren de gezusters Bennet uit haar boek vooral aan het roddelen en borduren terwijl ze zaten te wachten tot ze aan de man gebracht konden worden. Maar dat er bijvoorbeeld in de eigenzinnige en halsstarrige Elizabeth eigenlijk een uitstekende Kungfu-krijgster schuilt, dat begrijpt iedereen die tussen de regels door leest. De verbale schermutselingen tussen haar en de al even koppige en stugge Mr. Darcy zijn soms zo vlijmscherp dat de vonken er vanaf spatten en je het metaal van denkbeeldige degens door de lucht hoort suizen.

Jane Austen zou vast geen bezwaar hebben gehad tegen het huzarenstukje dat de Amerikaanse schrijver Seth Grahame-Smith in 2009 op aanraden van zijn uitgever met haar boek uithaalde: aan letterlijk overgenomen passages uit Austens roman voegde hij een zombieplot toe. De rechten waren verlopen, de tekst viel in het publieke domein, dus er was niemand die bezwaar kon maken tegen deze literaire mash-up, behalve misschien de literatuurpolitie en een paar miljoen Austen-fans, verwend als ze waren met de ene na de andere smaakvolle, getrouwe filmadaptatie die in de afgelopen decennia het licht zag. Jane Austen is na Shakespeare een van de meest verfilmde auteurs. En zelfs hommages die ver van het origineel afwijken zoals Bridget Jones of de met een Emmy bekroonde YouTube-serie The Lizzie Bennet Diaries doen niet veel anders dan de gebeurtenissen naar onze tijd verplaatsen, om te laten zien dat meisjes van nu nog steeds naar trotse duistere mannen smachten.

Grahame-Smith laat door de simpele toevoeging van een paar zombies zien hoe modern Austens boeken eigenlijk zijn en beklemtoont zo het satirische element van haar verhalen – wat we met al ons nostalgische gezwijmel bij al die haarlinten, hoeden, onderrokken en baljurken bijna over het hoofd zouden zien. Bovendien was Austen de eerste om, bijvoorbeeld in het onlangs verrukkelijk opnieuw vertaalde De Abdij van Northanger, het plezier van pulp te onderkennen en te spelen met de conventies van de in haar tijd populaire ‘gothic novel’.

Overduidelijke ironie

Dat er een film van moest komen was onvermijdelijk. Zombies zijn dankzij het succes van serie The Walking Dead weer helemaal terug. Maar om een regisseur voor de hele onderneming te vinden bleek nog niet zo eenvoudig. Zeker niet nadat de eerdere verfilming van een andere ‘spoof’ van Grahame-Smith, Abraham Lincoln: Vampire Hunter, als bloedeloos was weggezet. Burr Steers, die als scenarist aan Abraham Lincoln: Vampire Hunter verbonden was, mocht de klus klaren.

In film is de mash-up al een wat ouder genre, voornamelijk in de vorm van ‘spoof’- of parodiefilms waarin elementen en losse scènes uit bestaande films op een meestal slapstickachtige manier werden gerecycled. Het genre is ook onder videobloggers populair. Het is een vorm van filmische dada.

Om echt recht te kunnen doen aan het boek van Grahame-Smith en het idee van de mash-up had Burr Steers natuurlijk Keira Knightley en Matthew Macfadyen moeten casten of Jennifer Ehle en Colin Firth of wie er verder nog meer het beroemde liefdespaar Elizabeth Bennet en Mr. Darcy hebben gespeeld. Lily James en de heerlijk duistere Sam Riley weren zich dapper, maar ze staan vanaf het begin in een film met een vette knipoog en zonder dubbele bodems.

De grap van het boek Pride and Prejudice and Zombies is juist dat de teksten en de taal van Jane Austen naadloos overgaan in de zombieaanvallen van Grahame-Smith. Juist door de ernst waarmee dat allemaal gebracht werd, kon je je er een kriek om lachen. Terwijl de filmversie zo overduidelijk ironisch bedoeld is, dat die niet meer dan een gniffel oproept.