Radioactief iridium vermist in Irak

Gevreesd wordt dat het materiaal is gestolen en in handen komt van lieden die het in een bom willen stoppen.

Archiefbeeld van de Weatherford-stand op een beurs in Basra.
Archiefbeeld van de Weatherford-stand op een beurs in Basra. Foto Atef Hassan / Reuters

Irak is op zoek naar vermist geraakt “zeer gevaarlijk” radioactief materiaal, meldt persbureau Reuters op basis van officiële stukken en zeven anonieme overheidsfunctionarissen. Het materiaal is volgens atoomagentschap IAEA gevaarlijk na minuten of uren van directe blootstelling, en pas dodelijk na uren of dagen, maar zou in theorie gebruikt kunnen worden voor een zogeheten vuile bom.

Het materiaal, verpakt in “capsules” met in totaal hooguit 10 gram Ir-192, was in een beschermende koffer ter grootte van een laptop opgeslagen in een bunker bij Basra. De bunker staat op een opslagterrein van het Amerikaanse oliebedrijf Weatherford, schrijft Reuters. Het bedrijf ontkent in een verklaring aansprakelijkheid of verantwoordelijkheid voor de roof:

“We zijn niet de eigenaar van, hebben niet de leiding over en hebben geen invloed op de materialen of de bunker waarin de materialen waren opgeslagen.”

Het iridium wordt gebruikt bij de inspectie van bouwmaterialen voor olie- en gaspijplijnen door middel van zogeheten industriële gammaradiografie. De capsules hoorden bij een daarvoor ontwikkeld meetinstrument. Het materiaal zou volgens de stukken en overheidsfunctionarissen eigendom zijn van SGS Turkey. Dat bedrijf wil niet op het nieuws reageren.

De angst is dat met de capsules een vuile bom gemaakt kan worden. Dat is een conventioneel (in tegenstelling tot nucleair) explosief waarin radioactief materiaal verwerkt is dat door de ontploffing in het rond wordt geslingerd. Dit soort wapens is aanzienlijk minder schadelijk dan een kernwapen, waarbij de explosie wordt veroorzaakt door een serie kernreacties.

Volgens een anonieme Amerikaanse overheidsbron is de vermissing van een specialistische camera door de Irakezen gemeld bij atoomwaakhond IAEA:

“Ze zijn er al de hele tijd naar op zoek. Of het zoekgeraakt is of daadwerkelijk gestolen, is onduidelijk.”

Er zijn geen aanwijzingen dat terreurbeweging Islamitische Staat achter de vermissing zit. Geen van de gebieden die IS in handen heeft liggen in de omgeving van Basra.

Het is niet voor het eerst dat Ir-192 wordt vermist. In april vorig jaar werd in de Mexicaanse staat Tabasco een koffer met gestolen iridium teruggevonden. Ook zijn volgens Reuters eerder “grote hoeveelheden” zoekgeraakt in onder meer de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.