Obama: Republikeinen, doe je werk, stem over opvolger Scalia

Obama haalde uit naar senatoren die willen voorkomen dat hij nog tijdens zijn presidentschap iemand voordraagt.

De Amerikaanse president Barack Obama.
De Amerikaanse president Barack Obama. Foto Mike Blake/Reuters

Republikeinen moet “hun werk” doen en gewoon een door hem genomineerde “ontegenzeggelijk geschikte” vervanger van de overleden rechter Antonin Scalia goedkeuren of afwijzen. De Amerikaanse president Barack Obama haalde dinsdag uit naar Republikeinse senatoren die willen voorkomen dat hij nog tijdens zijn presidentschap iemand voordraagt. Obama zei dat het zijn “constitutionele taak” is.

Wat klopt, want in de Amerikaanse grondwet staat dat de zittend president bij het overlijden van een van de negen rechters van het Hooggerechtshof een vervanger nomineert. Maar de Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell betoogde, net als vrijwel alle Republikeinse presidentskandidaten, dat de plek van Scalia pas moet worden opgevuld na de verkiezingen. Zo zouden kiezers nog iets te zeggen hebben over wie - lees: van welke partij - Scalia’s opvolger moet worden.

Geamuseerd

Obama, zelf professor geweest in het constitutionele recht, zei volgens Reuters “geamuseerd” aan te horen dat “mensen die beweren de grondwet strict te interpreteren opeens een hele serie bepalingen zien die er niet zijn”:

“De grondwet is vrij duidelijk over wat er nu moet gebeuren.”

De dood van de conservatieve Scalia, in 1986 door president Ronald Reagan benoemd, maakt van dit verkiezingsjaar opeens een nog groter politiek spel. De verhouding Democraten-Republikeinen in het Hooggerechtshof is momenteel vier om vier; de Democraten zijn gebaat bij een nieuwe liberale rechter, zodat de meer politiek omstreden plannen van Obama - neem Obamacare - beter verdedigd kunnen worden tegen de aanvallen van de Republikeinen. De Republikeinen op hun beurt proberen de meerderheid in het Hooggerechtshof breed genomen conservatief te houden.

Slepend proces

De Republikeinen controleren na de laatste tussentijdse verkiezingen de Senaat. Een nominatie van Obama voorkomen, kan dan grondwettelijk gezien niet. Vertragen tot na de presidentsverkiezingen zou wel kunnen. Dat is wat presidentskandidaat Donald Trump tijdens het laatste debat in South Carolina nog voorstelde. Maar dat betekent hoog spel: de Democraten kunnen natuurlijk in november gewoon de verkiezingen winnen en ook de Senaatsmeerderheid terugkrijgen.

Hoe dan ook is een slepend proces in het voordeel van Obama, schrijft correspondent Guus Valk vandaag in NRC:

Conservatieven hoopten dat na een paar teleurstellende jaren, waarin het homohuwelijk legaal werd en Obama’s nieuwe zorgstelsel werd goedgekeurd, dit een jaar van conservatieve uitspraken zou zijn. Dat is onzeker, nu er acht rechters over zijn, en het conservatieve kamp de 5-4-meerderheid kwijt is.

Dit jaar staan er onder andere Hooggerechtshofzaken op het programma over abortus, migratie en anticonceptie.