Maatwerk: eindexamen beste vak op hoger niveau

Scholen straks verplicht per vak meer keuzes bieden.

Middelbare scholieren krijgen het recht om hun beste vakken op een hoger niveau te volgen. Dat schrijft staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs, VVD) in een brief aan de Tweede Kamer. Nu is het aan een school of die toelaat dat een kind op een hoger niveau mag leren, maar straks moeten alle onderwijsinstellingen scholieren deze mogelijkheid standaard aanbieden.

Dat betekent dat een havist wiskunde op vwo-niveau kan doen of dat een vmbo’er examen doet in een of meer vakken op havo-niveau. Het is al langer een wens vanuit het onderwijs om leerlingen meer ‘maatwerk’ te bieden. In Nederland worden kinderen namelijk op hun slechtste vak ingedeeld. Kun je Frans alleen op vmbo-niveau? Dan ga je naar het vmbo. Terwijl deze scholier andere vakken weldegelijk beter zou kunnen.

Staatsecretaris Dekker schrijft dat niet ieder kind in een vakje past. En dat het huidige systeem demotiverend kan werken voor leerlingen. Bovendien is het een „verkwisting van talent”.

Het plan om leerlingen op een hoger niveau te laten werken, bestaat al veel langer. De VO-raad, de vereniging van middelbare schoolbesturen, pleitte vorig jaar voor een zogenoemd maatwerkdiploma. Hierbij zouden scholieren niet alleen op een hoger maar óók op een láger niveau examen in een vak kunnen doen. Maar daar bleek de Onderwijsraad, die het kabinet adviseert, geen fan van; de waarde van het diploma zou in het geding komen, dat zou de doorstroom naar het vervolgonderwijs weer bemoeilijken én leerlingen zouden gaan luieren en niet het beste uit zichzelf halen.

En zodoende blijft Dekker bij zijn eerdere idee om leerlingen alleen op een hóger niveau te laten leren. Vorig jaar deden slechts 1.850 leerlingen eindexamen in een vak op een hoger niveau, terwijl er circa 168.000 vmbo’ers en havisten zijn die ieder jaar eindexamen doen. Om scholen te stimuleren om meer leerlingen hoger te laten scoren, wil Dekker een paar barrières wegnemen. Zo zal de Onderwijsinspectie scholen niet zwaar afrekenen op leerlingen die een lager cijfer halen – op een hoger niveau. En hoeven scholieren als ze zakken voor een examen dit niet bij de herkansing weer op een hoger niveau te doen, maar mogen ze afzakken naar hun oorspronkelijke niveau.

Bovendien wil Dekker onderzoeken of leerlingen met een zogenoemde eenzijdige begaafdheid (bijvoorbeeld kinderen die bètavakken op vwo-niveau kunnen maar talen op havo doen of omgekeerd) wel naar de universiteit kunnen om bijvoorbeeld wiskunde te studeren.