Eindelijk mooie cijfers voor KLM, met dank aan olieprijs

Air France-KLM komt met goede resultaten over 2015, is de verwachting. Maar de brandstofbonus maakt hervormen niet overbodig.

Schaduw van een landende Boeing 737-800.
Schaduw van een landende Boeing 737-800. Foto istock

De kans op vrolijke gezichten achter de tafel is groot, als de leiding van Air France-KLM donderdagochtend de resultaten over 2015 presenteert in hotel Pullman in Parijs. Reken maar op een positief operationeel resultaat, verklapte bestuursvoorzitter Alexandre de Juniac tijdens zijn nieuwjaarstoespraak op 6 januari. Frederic Gagey, de topman van Air France, voorspelde winst, voor het eerst sinds 2008.

Meer mochten ze vanwege de beursregels niet zeggen. Maar de voorspelling voor het afgelopen boekjaar werd deze week zelfs specifieker. Voorzien van veel voorbehoud publiceerde Air France-KLM zelf de schattingen van twintig analisten. Gemiddeld komen zij uit op een omzet van 25,9 miljard euro (24,9 miljard in 2014), een operationele winst van 631 miljoen euro (was 129 miljoen verlies) en een nettoverlies van 36 miljoen euro (was 198 miljoen).

De verklaring voor de winst zit goeddeels in twee woorden: lage olieprijs. Brandstof vormt 30 tot 40 procent van de totale kosten van luchtvaartmaatschappijen, dus de besparingen zijn enorm. Door gedeeltelijke inkoop vooraf tegen een vaste prijs, is sprake van een vertraagde meevaller die nu zichtbaar wordt. Bij een blijvende prijs van 30 dollar per vat voorspellen analisten een besparing van twee miljard euro voor Air France-KLM in 2016.

Op de schop

Het goede nieuws behoeft dus een kanttekening. De relatief gunstige cijfers vertekenen de precaire positie van Air France-KLM. In de concurrentiestrijd met de budget- en Golfmaatschappijen kan Air France-KLM alleen overleven door, in de woorden van KLM-topman Pieter Elbers, goedkoper, sneller en eenvoudiger te worden. KLM moet een HPO worden, een High Performance Organisation. Wat dat precies is, weten alleen consultants. In ieder geval moet de bedrijfsvoering op de schop.

En dat kan alleen met medewerking van de vakbonden. Willen die meewerken aan de geplande bezuiniging van 700 miljoen euro tot 2020 bij KLM, als de cijfers beter worden?

FNV-bestuurder Jan van den Brink verwacht een roep om stopzetting van de reorganisatie. „Natuurlijk is dit geen structureel voordeel”, zegt hij, „maar het is wel veel geld dat KLM in de portemonnee kan houden. De reorganisatie moet doorgaan, maar de oplossing moet minder pijn gaan doen.”

Ook CNV-collega Dolf Polders verwacht onbegrip voor de reorganisatie. „Ik moet mijn leden uitleggen dat het om incidentele baten gaat, en dat KLM echt moet veranderen. Je moet het dak repareren als het droog is.” Polders wil het geld besteden om vrijwillig vertrek aantrekkelijker te maken. „Bij Air France hebben ze daar een veel grotere zak met geld voor.”

Boventallige werknemers

De hervorming van KLM loopt vertraging op, zegt Ron Scherft, voorzitter van de NVLT, de bond voor luchtvaarttechnici. Als enige van de vijf bonden voor grondpersoneel – circa 17.000 van de 33.000 werknemers van KLM werken op de grond – weigert de NVLT een protocol voor het aanwijzen van boventallige werknemers te tekenen.

Met deze ‘mobiliteitsafspraken’, geldig tot 2020, wil KLM gedwongen ontslagen voorkomen. Werknemers worden zoveel mogelijk herplaatst binnen het bedrijf. Degene met het langste dienstverband moet het eerst worden geplaatst, bepalen regels van uitkeringsinstantie UWV. Dat is een tegenslag voor KLM, die de herplaatsing door selectie wilde doen.

Scherft van de NVLT is sceptisch over de afspraken met de bonden. „Het is eigenlijk een sociaal plan zonder financiële paragraaf. We hebben geen enkel inzicht in de cijfers.” Hij denkt dat de toezegging dat er geen gedwongen ontslagen komen niet houdbaar blijkt.

Bij piloten en cabinepersoneel is geen sprake van boventalligheid, daar speelt de discussie over mobiliteit en herplaatsing niet. Bij het grondpersoneel zorgt de reorganisatie voor veel onrust, volgens de bestuurders van grondbonden. Maar echt spannend wordt het pas weer, zeggen ze, bij de onderhandelingen over een nieuwe cao.