Opinie

Een verdeelde NAVO is ongewenst bij spanning tussen Moskou en Ankara

Van een gevechtspauze in Syrië, waarover afgelopen weekend tijdens de veiligheidsconferentie in München een akkoord werd gesloten en die later deze week zou moeten ingaan, is geen sprake. De ‘Koude Oorlog’ die de Russische premier Medvedev in München schetste, dreigt een hete te worden als Rusland en Turkije elkaar in Syrië rechtstreeks zouden treffen. Hoe dan ook verhevigt zich de strijd rond Aleppo, waar Russische luchtaanvallen de verdere opmars van Syrische regeringstroepen, gesteund door Iraanse soldaten, mogelijk maken. Ze hebben ook geleid tot een weerzinwekkend aantal burgerslachtoffers, al ontkent Rusland die cynisch.

Het wordt steeds moeilijker om geen opzet te vermoeden in het veroorzaken van zoveel mogelijk chaos en angst onder burgers. Bij aanvallen op twee ziekenhuizen in die regio vielen maandag ten minste twaalf doden. Artsen zonder Grenzen, dat een van de ziekenhuizen leidt, spreekt van een doelbewuste aanval. Frankrijk en Turkije spraken dinsdag van een oorlogsmisdaad.

Intussen neemt het risico toe op een directe confrontatie tussen Rusland en Turkije, die rivaliserende kampen in Syrië steunen en die hun aanvallen hebben opgevoerd op rebellengroepen die gesteund worden door de ander. In het geval van Turkije gaat het vooralsnog om artillerie-aanvallen op milities van de YPG, de partij die de autonome Koerdische regio in Noord-Syrië bestuurt en die is gelieerd aan de PKK, waarmee Turkije op eigen grondgebied in oorlog is. De YPG geniet steun van Rusland én de Verenigde Staten die hen als bondgenoot zien tegen Islamitische Staat.

Het geeft Rusland gelegenheid de twee NAVO-landen uiteen te spelen. Dat de Turkse president Erdogan de VS onlangs opriep te kiezen tussen zijn bondgenoot Turkije en de Koerdische „terroristen” in Syrië, was een succes voor Poetin. Het valt te hopen dat Erdogan zijn zelfbeheersing behoudt, en afziet van een grondoffensief.

De spanning tussen Rusland en Turkije is te snijden sinds Turkse F-16’s in november vorig jaar een Russisch vliegtuig neerschoten, toen het volgens Ankara het Turkse luchtruim schond. Rusland ontkent en eist sindsdien excuses. Ook aan de noordgrens van Turkije voert Rusland met militaire oefeningen de druk op.

Voor Ankara heeft altijd vast gestaan dat de Syrische president Assad dient te verdwijnen. Washington heeft daarover wisselende signalen gegeven, maar hoe dan ook lijkt president Obama het initiatief te zijn verloren. De dreigende omsingeling van Aleppo maakt duidelijk hoe weinig kaarten het Westen nog heeft. Maar een verdeelde NAVO is het laatste wat Syrië kan gebruiken.