Vodafone en Ziggo spannen samen tegen KPN

De nieuwe joint venture, die Vodafone 1 miljard dollar kost, heeft ruim 9 miljoen klanten.

Foto Lex van Lieshout/ANP

De ruilverkaveling van het Nederlandse telecomlandschap is begonnen nu de fusie tussen mobiele provider Vodafone en kabelmaatschappij Ziggo rond is. Maandagnacht maakte Liberty Global, eigenaar van Ziggo, bekend dat de twee bedrijven een joint venture vormen. Samen hebben ze ruim 9 miljoen klanten: Vodafone heeft 5,1 miljoen mobiele bellers, Ziggo levert tv aan 4,2 miljoen huishoudens en internet aan 3,2 miljoen huizen.

De samenvoeging van Ziggo en Vodafone Nederland levert een stevige Brits/Amerikaanse concurrent op voor marktleider KPN. Net zoals KPN biedt de nieuwe combinatie zowel een vaste als mobiele verbinding. Met een zogeheten quadplay-aanbod (tv, internet, vaste en mobiele telefonie) stappen klanten minder snel over naar een concurrent, is het idee. Samenwerking levert bovendien een forse besparing op - 280 miljoen euro per jaar, is de verwachting. Het is niet duidelijk of en hoeveel banen dat gaat kosten.

Vodafone betaalt Liberty Global 1 miljard euro om een gelijkwaardig aandeel in de nieuwe joint venture te krijgen, gebaseerd op de waarde van Ziggo, inclusief de nettoschuld van 7,3 miljard euro. Als mededingingsautoriteiten de deal goedkeuren zou de combinatie Vodafone/Ziggo eind dit jaar een feit moeten zijn.

KPN rukt op

De laatste jaren verliest Ziggo marktaandeel aan KPN, dat veel tv-klanten afpakt. Ziggo heeft net een fusie achter de rug met kabelaar UPC en is nu onderdeel van Liberty Global (jaaromzet 16,4 miljard dollar). De kabelmaatschappij werkt al twee jaar samen met Vodafone om 180.000 klanten een mobiele verbinding aan te bieden. Nu worden de netwerken daadwerkelijk geïntegreerd.

Vodafone (het moederbedrijf heeft een jaaromzet van 55 miljard euro) wil voet aan de grond krijgen als aanbieder van vast internet en tv in Nederland en gebruikt daarvoor noodgedwongen het netwerk van KPN. Die samenwerking is weinig gelukkig; Vodafone eist 115 miljoen euro schadevergoeding van KPN wegens het mislukken van een interactief tv-pakket. Vodafone Nederland telt nu nog geen 100.000 tv-klanten maar kan via Ziggo beduidend meer armslag krijgen.

De moeder aller fusies

De telecomsector lijdt onder door de opkomst van (gratis) internetdiensten voor bellen, sms en standaard tv-bundels. Amerikaanse partijen als Netflix, WhatsApp, Youtube zorgen ervoor dat de marges dalen. Daarom is de hele telecomsector aan het herschikken via mlijardenovernames.

De combinatie van Liberty Global en Vodafone is, wat Europa betreft, de Moeder aller Fusies. Al een paar jaar wordt er over die deal gespeculeerd. Vodafone verkocht zijn belang in de Amerikaanse provider Verizon voor 130 miljard dollar (116 miljard euro), geld dat mede geïnvesteerd werd in vaste netwerken in Europa. Liberty Global, onder auspiciën van kabelmagnaat John Malone, koopt inmiddels ook mobiele netwerken op zoals de Belgische KPN-dochter Base.

Een samensmelting van heel Vodafone met heel Liberty Global lijkt te complex - de telecommarkten in Europa hebben nog altijd een lokaal karakter, omdat mobiele frequenties per land geveild worden en de vaste netwerken per land sterk verschillen. De Nederlandse joint venture is daarom een belangrijke testcase. Naast kostenbesparingen en bundeling van investeringen zit de winst ‘m in behoud van klanten, meer marge op tv-producten en een beter alternatief voor KPN’s dominantie op de zakelijke markt. Als dat werkt, zullen Liberty Global en Vodafone in andere landen nog meer netwerken uitruilen.
Ziggo_vodafone_1280

Minder keuze voor consumenten

Wat betekent de fusie voor Nederlandse consumenten? Je kunt straks nog altijd kiezen voor meerdere mobiele en vaste providers. Maar veel klanten zullen voor het gemak van quadplay vallen, met de bijbehorende prijsvoordelen. De kersverse combinatie Vodafone/Ziggo zal nog niet meteen een bedreiging voor KPN zijn; het vergt tijd om klantensystemen samen te voegen en nieuwe diensten en bundels aan te bieden.

Het heeft wel gevolgen voor T-Mobile. Liberty Global was ook in gesprek met Deutsche Telekom over de mogelijke overname van T-Mobile Nederland, dat 3 miljard euro moet opleveren. De partijen die nu nog geïnteresseerd zijn in T-Mobile zijn twee private equity investeerders. Zij zullen wellicht proberen van T-Mobile en Tele2, twee zwakkere broeders, één sterke concurrent te maken voor KPN en Vodafone/Ziggo. De politieke steun daarvoor ontbreekt vooralsnog, omdat het telecomlandschap daardoor nog schraler wordt - bij de laatste frequentieveiling moest en zou er immers een nieuwe, vierde aanbieder bijkomen.

Er zit één voordeel aan de ruilverkaveling: een logisch gevolg van de samenvoeging van Vodafone Nederland (omzet: 1,9 miljard euro) en Ziggo (2,5 miljard euro) is dat de kabel ook derden toegang moet geven tot het netwerk. Dat moet KPN immers ook. De kabelsector verzet zich hevig tegen openstelling maar het lijkt onvermijdelijk, wil de EU deze joint venture goedkeuren. Dat biedt T-Mobile en Tele2 in theorie de mogelijkheid om een gooi te doen naar kabelklanten, via een vrijwel landelijk dekkend Ziggo-netwerk.